ÖZEL FİNANS KURUMLARININ KURULUŞ VE FAALİYETLERİ HAKKINDA YÖNETMELİK   

 Bu yönetmelik eklerini download için buraya tıklayın!

20 Eylül 2001 Tarihli Resmi Gazete

Sayı: 24529

BİRİNCİ BÖLÜM

Genel Hükümler

Amaç ve Kapsam

Madde 1 — 1. Bu Yönetmeliğin amacı, özel finans kurumlarının kuruluş ve faaliyetlerine ilişkin esas ve usullerin düzenlenmesidir.

2. Bu Yönetmelik hükümleri;

a) Özel finans kurumlarının özkaynakları,

b) Türkiye’de özel finans kurumu kurulması ile ilgili kuruluş ve faaliyet izinlerinin verilmesi,

c) Türkiye’de kurulmuş veya kurulacak özel finans kurumlarının sermayelerindeki dolaylı pay sahipliklerinin tespiti,

d) Hisse devri için yapılacak izin başvurusu,

e) Türkiye’de faaliyette bulunan özel finans kurumlarının yurtiçinde ve yurtdışında şube açmaları, yurtdışında temsilcilik açmaları, ortaklık kurmaları ve kurulmuş ortaklıklara katılmaları,

f) Genel müdür ve yardımcılıklarına atanacakların bildirimi,

g) Yemin ve mal bildirimi,

h) Özel finans kurumlarının fon toplama ve finansman faaliyetleri,

ı) Kredi komitesinin oluşumu ve kredi açma yetkisinin devri,

j) Bir gerçek veya tüzel kişiye doğrudan veya dolaylı olarak verilebilecek azami kredi miktarının belirlenmesinde esas alınacak "dolaylı kredi" tanımı,

k) Kredi sınırlarının hesabında gayrinakdi krediler ile vadeli işlem ve opsiyon sözleşmeleri ve benzeri diğer sözleşmelerin dikkate alınma oranları ile ortaklık paylarının dikkate alınma esasları,

l) Kredi sınırlarının konsolide esasa göre hesaplanması ve uygulanması,

m) Ekonomik İşbirliği ve Kalkınma Örgütü (OECD) üyesi ülkeler ile diğer yabancı ülkelerin merkezi yönetimleri, merkez bankaları ve kredi kurumları ile yapılan işlemler veya bunlarca çıkarılan ya da ödenmesi garanti edilen bono, tahvil ve benzeri sermaye piyasası araçları ve verilen diğer garantiler karşılığı yapılan işlemlerin, kredi sınırlarının hesabında dikkate alınma oranları,

n) Özel finans kurumlarının bankalarla yaptıkları veya kendi aralarındaki, kredi sınırlamalarına tabi olmayan işlemler,

o) Açılacak krediler ve verilecek kefalet ya da teminatlar için hesap durumu alınması, alınacak hesap durumu belgesi ve eki bilanço ile kâr ve zarar cetvellerinin denetlenmesi,

p) Alacaklardan dolayı edinilmek zorunda kalınan emtia ile gayrimenkullerin elden çıkarılması,

r) Özel finans kurumlarının hesap ve kayıt düzeni, mali tablolarının yayımlanması ve ilgili mercilere bildirilmesi,

s) Özel finans kurumlarının basılı ve külçe altın dışında alım ve satımını yapabilecekleri kıymetli madenler,

t) Özel finans kurumu mensuplarına kredi kartı verilmek suretiyle kullandırılacak krediler,

u) Zamanaşımına uğrayan hesap, emanet ve alacakların "Güvence Fonu"na gelir kaydedilmesi,

v) İştirak tutarlarının 4389 sayılı Bankalar Kanununu hükümlerine uygun hale getirilmesi

ile ilgili esas ve usulleri kapsar.

Hukuki Dayanak

Madde 2 — Bu Yönetmelik, 4389 sayılı Bankalar Kanununun 2 nci maddesi, 3 üncü maddesinin (11) numaralı fıkrası, 7 nci maddesinin (1), (4) ve (5) numaralı fıkraları, 8 inci maddesinin (2) numaralı fıkrasının (a) ve (c) bentleri, 9 uncu maddesinin (1) numaralı fıkrasının (b) ve (c) bentleri ile (3) numaralı fıkrasının (a) bendi ve (6) numaralı fıkrası, 10 uncu maddesinin (4) numaralı fıkrası, 11 inci maddesinin (3), mülga, (5) ve (11) numaralı fıkraları ile (6) ve (9) numaralı fıkralarının (c) bentleri, 12 nci maddesinin (2) numaralı fıkrası ile (1) numaralı fıkrasının (d) bendi, 13 üncü maddesinin (5) numaralı fıkrası ile (1) numaralı fıkrasının (a) bendi, 20 nci maddesinin (6) numaralı fıkrası ve geçici 2 nci maddesinin (h) bendi uyarınca düzenlenmiştir.

Tanımlar

Madde 3 — Bu Yönetmelikte geçen;

Kanun; 4389 sayılı Bankalar Kanununu,

Kurum; Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumunu,

Kurul; Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurulunu,

Özel Cari Hesap; Özel finans kurumlarında, Türk Lirası veya yabancı para cinsinden nama yazılı olarak "özel cari hesap cüzdanı" karşılığında açılabilen ve istenildiğinde kısmen veya tamamen her an geri çekilebilme özelliği taşıyan, karşılığında hesap sahibine anapara dışında faiz, kâr ve sair nam altında bir bedel ödenmeyen fonların oluşturduğu hesapları,

Katılma Hesabı; Özel finans kurumlarına Türk Lirası veya yabancı para cinsinden nama yazılı olarak "kâr ve zarara katılma hesabı cüzdanı" karşılığında yatırılan fonların bu kurumlarca kullandırılmasından doğacak kâr veya zarara katılma sonucunu veren, karşılığında hesap sahibine önceden belirlenmiş faiz, kâr ve sair nam altında bir getiri ödenmeyen ve anaparanın aynen geri ödenmesi garanti edilmeyen fonların oluşturduğu hesapları,

Birim Değeri; Özel finans kurumunun katılma hesaplarına fon kabul ettiği ilk gün için 100 olarak kabul edilen ancak kâr veya zarar edildiğinde değişen, kâr veya zarar kayıtlarının yapıldığı günlerde, vadelerine göre ayrılmış her bir fonun toplam değerinin fonun bir önceki günkü toplam hesap değerine bölünmesi suretiyle hesaplanan, kâr veya zarar kaydı yapılmayan günlerde ise bir önceki günün birim değerine eşit olan katsayıyı,

Hesap Değeri; Özel finans kurumunun katılma hesaplarına fon kabul ettiği ilk gün, hesap sahibince yatırılan tutarın 100 olarak kabul edilen "Birim Değere" bölünmesi suretiyle, müteakip günlerde ise, para yatıran veya çeken kişiye ait hesap değerine, hesap sahibince yatırılan veya çekilen miktarın "Birim Değere" bölünmesi ile bulunacak tutarın, para yatırılmışsa eklenmesi, para çekilmişse çıkarılması suretiyle hesaplanan ve katılma hesabı sahiplerinin fon mevcuduna katılma oranını gösteren katsayıyı,

Birim Hesap Değeri; Katılma hesabının cari değerini belirleyen ve "Birim Değeri" ile "Hesap Değeri" nin çarpılması suretiyle hesaplanan, katılma hesabı sahibinin, üzerinde hak iddia edebileceği tutarı,

Kâr-Zarar Ortaklığı Yatırım Sözleşmesi; Özel finans kurumları ile kâr ve zararlarına katılma amacıyla fon kullandırdıkları gerçek ve tüzel kişiler arasındaki hukuki ve mali ilişkileri düzenleyen ve bu kişilerin sözleşmeye konu faaliyetlerinden doğacak kâr ve zarara katılma sonucu doğuran yazılı sözleşmeyi,

Kredi; Özel finans kurumlarının faaliyetlerine uygun olmak kaydıyla, izlendikleri hesaba bakılmaksızın, bu Yönetmelikte belirtilen her türlü fon kullandırma işlemlerini, verecekleri teminat mektupları, kefaletler, aval, ciro ve kabuller gibi gayrinakdi kredileri, satın alacakları sermaye piyasası araçlarını, tevdiatta bulunmak suretiyle ya da herhangi bir şekil ve surette verecekleri ödünçleri, varlıkların vadeli satışından doğan alacakları, vadesi geçmiş nakdi fon kullandırımlarını, gayrinakdi kredilerin nakde tahvil olan bedellerini, vadeli işlem ve opsiyon sözleşmeleri ile benzeri diğer sözleşmeleri ve ortaklık paylarını,

ifade eder.

Özkaynak ve Konsolide Özkaynak

Madde 4 — Özkaynak, ay sonları itibariyle hesaplanmak üzere, özel finans kurumlarının ana sermaye ve katkı sermayeleri toplamından, sermayeden indirilen değerlerin düşülmesi sonucu bulunacak tutarı ifade eder.

Ana sermaye; ödenmiş sermaye, kanuni, ihtiyari ve fevkalade yedek akçeler, vergi karşılığından sonraki dönem kârı ve geçmiş yıllar kârı toplamından oluşur. Ana sermayenin hesaplanmasında, özel finans kurumlarının dönem zararı ile geçmiş yıllar zararı toplamı indirim kalemi olarak dikkate alınır.

Katkı sermaye; genel kredi karşılığı, sabit kıymet yeniden değerleme fonu, iştirakler ve bağlı ortaklıklar ile sermayelerine katılınan diğer ortaklıklar sabit kıymet yeniden değerleme karşılığı, kullanılan sermaye benzeri krediler, muhtemel riskler için ayrılan serbest karşılıklar ve menkul değerler değer artış fonu toplamından oluşur.

Özel finans kurumları özkaynaklarının, Aralık ayı hariç olmak üzere, ay sonları itibarıyla hesaplanmasında, aktiflerindeki sabit kıymetler için Devlet İstatistik Enstitüsü tarafından 1987 yılı baz alınarak açıklanan toptan eşya fiyatları genel endeksinin aylık dönemler itibarıyla hesap edilen oransal değişimlerinin yüzde on eksiğini esas alarak yeniden değerleme yapabilir ve bulunacak tutara katkı sermaye içinde yer verebilirler.

Genel kredi karşılığı tutarından, tasfiye olunacak alacaklar hesabının karşılıklarının düşülmesinden sonra kalan net tutarın indirilmesi sonucu kalan kısım, katkı sermaye toplamına dahil edilir. Muhtemel riskler için ayrılan serbest karşılıkların toplam tutarının, ana sermayenin yüzde yirmibeşini aşan kısmı, katkı sermaye hesaplamasına dahil edilmez.

Katkı sermayenin ana sermayenin yüzde yüzünden fazla olan kısmı, özkaynak hesabında dikkate alınmaz.

Kurumun uygun görüşünün alınması kaydıyla, özel finans kurumlarınca sağlanan ve kalan vadesi beş yıl ve daha uzun olan sermaye benzeri kredilere katkı sermaye içinde yer verilir. Sermaye benzeri kredilerin, ana sermayenin yüzde ellisini aşan bölümü katkı sermaye hesabına dahil edilmez. Sermaye benzeri krediler;

a) Başlangıç vadesi en az beş yıl olan,

b) Özel finans kurumunun tasfiyesi halinde, hisse senetlerinden bir önce, diğer tüm borçlardan sonra ödenmesi krediyi kullandıranlarca kabul edilen,

c) Def’aten kullandırılan ve herhangi bir şekil ve surette doğrudan ya da dolaylı olarak teminata bağlanmamış, hiç bir türev işlem ve sözleşmeyle ilişkilendirilmemiş, başka kişilere temlik edilemeyeceği yazılı olarak belirlenmiş,

d) Özel finans kurumunun doğrudan ya da dolaylı iştirakleri dışındaki kişilerden sağlanan

kredilerdir.

Kullanılacak sermaye benzeri kredilere ilişkin yapılacak sözleşmelerde ana para geri ödemesinin beş yıldan önce yapılamayacağının ve (a), (b) ve (c) bentlerinde belirtilen koşulların açıkça hükme bağlanmış olması zorunludur. Bu maddede belirtilen koşulları taşıyan sermaye benzeri kredilerin katkı sermaye hesabına dahil edilebilmesi için, kredinin kullanılmasına esas sözleşmenin aslı veya noter onaylı örneği, sözleşme henüz imzalanmamışsa aslı izin verilmesinin ardından ibraz edilmek üzere sözleşme taslağı ile birlikte Kuruma izin başvurusunda bulunulur. Önceden ibraz edilen sözleşme taslağı hükümleri ile, izin verilmesinin ardından ibraz edilen asıl sözleşme hükümleri arasında, kullanılan kredinin sermaye benzeri niteliğini ortadan kaldıracak şekilde farklılıkların bulunması halinde verilen izin iptal edilir. Gerekli koşulları taşıyan sermaye benzeri krediler, Kurumun izninin ardından özel finans kurumu kayıtlarına intikal tarihi itibariyle katkı sermaye hesaplamalarına dahil edilir. Sermaye benzeri krediyi kullandıran kişi ya da kişilere özel finans kurumlarınca doğrudan ya da dolaylı olarak fon kullandırılması halinde, kullandırılan fon tutarı katkı sermayenin hesaplanmasında sermaye benzeri kredi toplamından indirilir. Sermaye benzeri kredilerin vadesinden önce geri ödenmesine, özel finans kurumunun Kanunda öngörülen kredi sınırlarına ve standart oranlara uyumu gözetilerek Kurumca izin verilebilir.

Katkı sermaye hesaplamalarına dahil edilmesine Kurumca izin verilen sermaye benzeri kredilerden, kalan vadesi beş yıldan az olanlar her bir yıl için yüzde yirmi oranında azaltılarak katkı sermaye hesaplamalarına intikal ettirilir. Vadesine bir yıldan az süre kalan sermaye benzeri krediler katkı sermaye hesaplamasında dikkate alınmaz.

Kurumca izin verilmesi halinde, özel finans kurumunun sermaye artırımlarında kullanılması hissedarlarca kesin ve yazılı olarak taahhüt edilen, karşılığında faiz, kâr ve sair nam altında bir bedel ödenmeyen ve tasfiye halinde, hisse senetlerinden bir önce, diğer tüm borçlardan sonra ödenmesi kabul edilen, herhangi bir şekil ve surette doğrudan ya da dolaylı olarak teminata bağlanmamış, hiç bir türev işlem ve sözleşmeyle ilişkilendirilmemiş, özel finans kurumuna rehnedilmiş kaynaklar da vade şartı aranmaksızın, niteliklerine göre sermaye benzeri kredi olarak kabul edilebilir.

Sermayeden indirilen değerleri;

- konsolide edilmemiş mali iştirakler, bağlı ortaklıklar ile sermayesine iştirak edilen diğer mali ortaklıklar (ana faaliyet konuları para ve sermaye piyasaları ile sigortacılık olan ve bu konulardaki özel kanunlara göre izin ve ruhsat ile faaliyet gösteren mali kurumlara olan sermaye katılımları),

- özel maliyet bedelleri,

- ilk tesis bedelleri,

- peşin ödenmiş giderler,

- konsolide edilmemiş iştiraklerin, bağlı ortaklıkların, sermayesine iştirak edilen diğer ortaklıkların ve sabit kıymetlerin rayiç değeri bilançoda kayıtlı değerin altında ise aradaki fark,

- Türkiye`de faaliyet gösteren diğer özel finans kurumlarına verilen sermaye benzeri krediler,

- şerefiye,

- aktifleştirilmiş giderler

oluşturur.

Konsolide özkaynak; Kanun uyarınca yürürlüğe konulan düzenlemelere göre, ana ortaklık niteliğinde olan ve konsolide mali tablo hazırlama zorunluluğu bulunan özel finans kurumlarınca, konsolide mali tabloların hazırlandığı dönemler itibariyle hesaplanmak ve konsolide esasa göre uygulanacak kredi sınırları ile standart oranların hesaplanmasında dikkate alınmak üzere, finansal kurumlar topluluğuna dahil ortaklıkların ana ortaklık nezdinde konsolide edilen mali tabloları üzerinden yukarıda belirtilen esaslar çerçevesinde hesaplanacak özkaynak tutarını ifade eder.

Konsolide özkaynak hesaplanmasında topluluk dışı özsermaye ile kâr ve zarar unsurları sermaye hesaplamasına dahil edilir. Sigorta şirketlerinin teknik ihtiyatlarına, konsolide özkaynak hesabında yer verilmez. Konsolidasyon işlemleri sonucunda net negatif konsolidasyon şerefiyesi bulunmuş ise bu tutar katkı sermaye içindeki "menkul değerler değer artış fonu"na, net pozitif konsolidasyon şerefiyesi bulunmuş ise, bu tutar "sermayeden indirilen değerler"e dahil edilir. Özkaynak hesabında, aktif bir kalem olan pozitif konsolidasyon şerefiyesi tutarı ile negatif konsolidasyon şerefiyesi tutarı mahsup edilir ve kalan net tutar ilgili bölüme dahil edilir. Konsolide özkaynak hesabında, düzenlemelerde belirtilen çeşitli nedenlerle konsolidasyon dışı bırakılmış mali iştirakler, bağlı ortaklıklar ve sermayesine iştirak olunan diğer mali ortaklıklara ilişkin tutarlar ile özsermaye yöntemi uygulanmış, ancak aktif ve pasifleri konsolide edilmemiş bu tür mali ortaklıklara ilişkin sermaye payları "sermayeden indirilen değerler" arasında gösterilir. Konsolidasyon dışı bırakılmış bu tür mali ortaklıklar ile konsolide sabit kıymetlerin rayiç değerleri, bunların kayıtlı değerlerinin altında ise aradaki fark "sermayeden indirilen değerler" arasında gösterilir. Bununla beraber bu konuda bir değer düşüş karşılığı ayrılmış ve bu karşılık özkaynaklarda bir azalmaya yol açmış ise, bu tutar mükerrer bir olumsuz etki yaratmamasını teminen "sermayeden indirilen değerler" arasında gösterilmez.

Özkaynağın belirli bir oranı ile sınırlandırılmış işlemlerinde, özkaynak ve konsolide özkaynaklarda olabilecek düşüşler nedeniyle aşım oluşan özel finans kurumları, sözkonusu aşımları, özkaynak veya konsolide özkaynaklarını oluşan aşımları giderecek tutarda artırmak veya aşıma neden olan işlemlerini azaltmak suretiyle, özkaynak veya konsolide özkaynak hesaplama dönemini izleyen altı aylık süre içinde gidermek zorundadır. Özkaynak veya konsolide özkaynak artışının sermaye artırımı yoluyla sağlanması halinde, artırılan bedelden özkaynak veya konsolide özkaynağın eksik kısmına eşit olan tutarın belirtilen altı aylık sürede nakden tahsil edilmesi şarttır. Oluşan aşımın, özkaynak ve konsolide özkaynak artışı gerektirmesi halinde; artırım, en yüksek artış tutarını gerektiren özkaynak dikkate alınarak gerçekleştirilir. Aşımın giderilmesi için öngörülen altı aylık süre içinde Kanunun 21 inci maddesi hükümleri uygulanmaz.

İKİNCİBÖLÜM

Kuruluş, Faaliyete Geçme, Hisse Devri, Şube ve Temsilcilik Açma

Kuruluş

Madde 5 — Türkiye'de özel finans kurumu kurmak üzere Kuruma verilecek başvuru dilekçelerine;

a) Kurucuların Yönetmelik ekindeki örneklere (Ek:1 ve Ek:2) uygun şekilde düzenleyip noter huzurunda imza edecekleri birer beyannamenin,

b) Ortaklarca imzalanmış ortaklık anasözleşme taslağının,

c) Özel finans kurumu kurulmasından beklenen faydayı analiz eden detaylı fizibilite raporu ile kuruluştan itibaren 3 yıllık hedeflerin ortaya konulduğu tahmini bilanço ile kâr ve zarar cetvellerini, özel finans kurumu sermaye artırımları için gereken kaynak tutarını ve bu tutarın sağlanacağı kaynakları içeren bir raporun,

d) Kurucular ile sermayedeki dolaylı pay sahipliği yüzde on veya daha fazla olan gerçek veya tüzel kişilerin müflis olmadıklarına ilişkin Asliye Ticaret Mahkemelerinden, konkordato ilan etmiş olmadıklarına ilişkin İcra Tetkik Hakimliklerinden alınacak belgelerin,

e) Gerçek kişi kurucular ile sermayedeki dolaylı pay sahipliği yüzde on veya daha fazla olan diğer gerçek kişilerce, Adli Sicil ve İstatistik Genel Müdürlüğü veya Cumhuriyet Savcılıklarından, Kuruma verilmek üzere (Ek:3)’de yeralan örneğe uygun olarak düzenlenecek dilekçe ile talep edilecek arşiv kaydını da içeren, son altı ay içinde alınmış adli sicil belgelerinin,

f) Kurucu tüzel kişilerin kurulacak özel finans kurumuna ortak olunmasına ilişkin yetkili kurullarından alınmış karar örneklerinin,

g) Kurucular ile sermayedeki dolaylı pay sahipliği % 10 veya daha fazla olan gerçek veya tüzel kişilerin tasfiyeye tabi tutulan bankerler, sigorta şirketleri ve para ve sermaye piyasalarında faaliyet gösteren kurumlarda doğrudan veya dolaylı olarak % 10 veya daha fazla bir oranda pay sahibi olmadıklarına ilişkin bir beyanın (Ek: 4 ),

h) Kurucular ile sermayedeki dolaylı pay sahipliği % 10 veya daha fazla olan gerçek veya tüzel kişilerin tasfiyeye tabi tutulan veya Tasarruf Mevduatı Sigorta Fonuna devredilen bankalarda devirden önce doğrudan veya dolaylı olarak % 10 veya daha fazla pay sahibi olmadıklarını gösterir bir beyanın (Ek: 4 ),

ı) Kurucu tüzel kişilerin kuruluşu ile ilgili Ticaret Sicili Gazetesinin, bunların ortakları, pay oranları ve tutarları ile varsa imtiyazlı payları gösteren listelerin, faaliyet konuları, yatırım ve işletme alanları hakkında ayrıntılı açıklamalar ile 1/6/1989 tarihli ve 3568 sayılı Kanuna göre yetkili yeminli mali müşavirlerce onaylanmış son üç yıla ait bilanço ile kâr ve zarar cetvellerinin, banka veya diğer mali kurum niteliğindeki kurucu tüzel kişiler için varsa uluslararası kabul gören derecelendirme şirketlerinden biri tarafından hazırlanmış olan ve öngörülen derecelendirmeyi de içeren bir raporun,

j) Kurucu tüzel kişilerin dahil olduğu sermaye grubuna ait uluslararası muhasebe standartlarına uygun ve uluslararası kabul gören bir bağımsız denetim şirketinin onayını taşıyan varsa son üç yıla ait konsolide bilanço ile kâr ve zarar cetvellerinin,

k) Sermayedeki dolaylı pay sahipliklerinin tespitini teminen tüzel kişi kurucuların tüzel kişi ortaklarının ve bu ortakların sermayelerinde pay sahibi tüzel kişilerin hissedarlarını ve hisse oranlarını gösterir cetvellerin,

l) Kurucular ile sermayedeki dolaylı pay sahipliği % 10 veya daha fazla olan gerçek veya tüzel kişiler muaccel vergi ve prim borcu bulunmadığına ilişkin ilgili vergi daireleri ve Sosyal Sigortalar Kurumundan alınacak belgelerin,

m) Kurucuların, vergi dairelerince onaylı son beş yıla ilişkin gelir veya kurumlar vergisi beyannameleri ile eklerinin ve bunların sahip olduğu gayrimenkullere ilişkin belediyelerin ilgili birimlerince onaylı emlak beyannamelerinin ve bu gayrimenkullere ilişkin tapu dairelerinden alınacak tapu sicil kayıtları ile bunların üzerindeki şerh ve takyidatları gösterir belgenin,

n) Sermayenin yüzde on veya daha fazlasını taahhüt eden kurucuların kurucu beyannamelerinde belirtilen mevduat ve diğer tasarruf hesapları ile kredi hesaplarına ilişkin bilgilerin, bu hesapların açılış tarihlerini de içerecek şekilde tevsiki amacıyla, her biri aynı tarihi taşıyan ve ilgili bankalar ve özel finans kurumlarınca Kuruma hitaben düzenlenecek belgelerin,

o) Sermayenin yüzde on ve daha fazlasını taahhüt eden kurucuların mali durumları hakkında 1/6/1989 tarihli ve 3568 sayılı Kanuna göre yetkili yeminli mali müşavirlerce düzenlenecek bir raporun,

p) Gerçek kişi kurucuların, imtiyazlı pay sahiplerinin, sermayedeki dolaylı pay sahipliği yüzde on veya daha fazla olan diğer gerçek kişilerin ve belirlenmişse görevlendirilecek yönetim kurulu üyeleri ile genel müdürün son on yılda mali bir kurumda görev alıp almadıklarına ilişkin bilgileri de kapsayacak biçimde ayrıntılı özgeçmişlerinin,

r) Kurucu gerçek veya tüzel kişileri temsile yetkili kişi veya kişilere verilmiş vekaletname örneklerinin,

s) Sermayenin yüzde on ve daha fazlasını taahhüt eden kurucuların, gerekli kaynağı kendi ticari, sınai ve sair yasal faaliyetleri sonucunda her türlü muvazaadan ari olarak sağladıklarına dair (Ek:5)’de yer alan örneğe uygun olarak düzenleyip imzalayacakları birer taahhütnamenin,

eklenmesi gerekir.

Kurum gerekli göreceği ilave bilgi ve belgeleri talep etmeye yetkilidir.

Yabancı uyruklu kişilerce temin edilecek bilgi ve belgeler hakkında bu madde hükümleri kıyasen uygulanır.

Yurtdışında Kurulu Banka veya Diğer Mali Kurumların Türkiye’de Özel Finans Kurumu Kurmaları veya Hisse Devralmaları, Şube Açmaları

Madde 6 — 1. Yurtdışında kurulu banka veya diğer mali kurumların, Türkiye’de özel finans kurumu kurmak veya mevcut özel finans kurumlarından birinin hisselerini devralmak üzere Kuruma verecekleri başvuru dilekçelerine,

a) Banka veya mali kurumun anasözleşmesinin,

b) Türkiye’de özel finans kurumu kurulması veya mevcut özel finans kurumlarından birinin hisselerinin devralınmasına ilişkin yetkili kurullarından alınmış karar örneklerinin,

c) Özel finans kurumu kurulmasından veya hisselerin devralınmasından beklenen faydayı analiz eden detaylı fizibilite raporu ile üç yıllık hedeflerin ortaya konulduğu tahmini bilanço ile kâr ve zarar cetvellerini ve gerekmesi halinde özel finans kurumunun sermaye artırımları için gereken kaynak tutarını ve bu tutarın sağlanacağı kaynakları içeren bir raporun,

d) Banka veya mali kurumun son beş yıla ait bilanço ve kâr ve zarar cetvelleri ile yetkili kuruluşlarca düzenlenmiş bağımsız denetim raporlarının,

e) Banka veya mali kurumun ortakları ile kurulu bulunduğu ülke dışındaki teşkilat ve organizasyon yapısı ile uluslararası mali piyasalardaki faaliyetleri hakkında ayrıntılı bilgi ve belgeler ile uluslararası kabul gören derecelendirme şirketleri tarafından hazırlanan ve öngörülen derecelendirmeyi de içeren raporun,

f) Banka veya mali kurumun kurulduğu veya faaliyette bulunduğu ülkede mevduat veya fon kabul etmesinin veya bankacılık işlemleri yapmasının yasaklanmamış olduğuna veya faaliyetlerinde herhangi bir kısıtlama bulunmadığına ilişkin ilgili resmi makamdan alınmış belgenin,

g) Banka veya mali kurumun son genel kuruluna ilişkin tutanaklarla, sermayenin yüzde onundan fazlasına sahip ortakların banka veya mali kurumun merkezinin bulunduğu ülkenin yetkili makamlarınca onaylı bir listesinin,

h) Banka veya mali kurumun merkezinin bulunduğu ülke mevzuatına göre yetkili bağımsız denetim kuruluşlarından biri tarafından her yıl yapılacak incelemeye ilişkin raporların Kuruma tevdi edileceğine dair taahhütnamenin,

eklenmesi gereklidir.

Kurum, gerekli göreceği ilave bilgi ve belgeleri talep edebileceği gibi Kurul kararıyla, bu maddede yer alan bilgi ve belgeleri farklı kapsam ve içeriklerde talep etmeye yetkilidir.

2. Kurulu bulundukları ülkelerdeki faaliyetlerinin niteliği Türkiye’de kurulu özel finans kurumlarının faaliyet esaslarına uygun olan mali kurumların Türkiye’de şube açmalarına ilişkin esas ve usulleri belirlemeye Kurul yetkilidir.

Kuruluş İzni

Madde 7 — Kuruluş izni, Kurulun en az beş üyesinin aynı yöndeki oyuyla alınan kararla verilir. Verilen izinler ilgililere tebliğ edilmekle birlikte Kurumun haftalık bülteninde yayımlanır. Fon kabulü ve finansal hizmet işlemlerine başlanabilmesi için, kuruluş işlemlerinin tamamlanmasını müteakip, ayrıca faaliyet izni alınması mecburidir. Kuruluş izni tarihinden itibaren bir yıl içinde faaliyete geçilmemesi halinde, verilmiş olan izin geçersiz olur.

Faaliyet İzni

Madde 8 — Kuruluş işlemlerinin mevzuat hükümlerine uygun bir şekilde gerçekleştirilmesinden ve Ticaret Siciline tescil ve ilân işlemlerinin tamamlanmasından sonra, fon kabulü ve finansal hizmet faaliyet yetkisi almak üzere (Ek:6)’daki örneğe uygun şekilde düzenlenecek bir beyanname ile birlikte Kuruma başvurulur. Faaliyet izni başvurusunun, Kanunun 7 nci maddesinin (1) numaralı fıkrasında belirtilen bir yıllık süre dikkate alınarak, kuruluş izni verilmesine ilişkin Kurul Kararının ilgililere tebliğ edildiği tarihten başlayarak en geç dokuzuncu ayın sonuna kadar yapılması gerekir.

Kurumca, faaliyet izni için başvuran özel finans kurumunun sermayesinin her türlü muvazaadan ari olarak ve nakden ödenip ödenmediği, fon kabulü ve finansal hizmet faaliyetleri ile ilgili yapacağı işlemleri gerçekleştirebilecek ölçüde teknik donanım ve yeterli personelin bulunup bulunmadığı, yönetici düzeyindeki personelin yeterli sayıda ve kanuni şartları haiz olup olmadığı, özel finans kurumunun yönetimine ve iç denetimine ilişkin olarak gerekli düzenlemelerin yapılıp yapılmadığı hususları incelenir ve Kanunun 7 nci maddesinin (4) numaralı fıkrasına göre yapılan değerlendirmeyi müteakip, fon kabulü ve finansal hizmet işlemleri yapmak üzere Kurulca faaliyet izni verilir. Verilen izinler Resmi Gazetede yayımlandıkları tarihten itibaren geçerlilik kazanır.

Faaliyet izninin Resmi Gazetede yayımlanmasından önce Kurumca yapılacak tebligata istinaden;

a) Kurucular tarafından, sisteme giriş payı olarak, Kanunun 7 nci maddesinin (2) numaralı fıkrasının (d) bendinde belirtilen asgari sermayenin yüzde beşine karşılık gelen tutarın faaliyete başlamadan önce Güvence Fonu’na yatırıldığına ilişkin belgenin,

b) Asgari kuruluş sermayesinin yüzde beşine karşılık gelen tutarın faaliyete geçiş tarihinden itibaren bir yıl içinde kurucular tarafından Güvence Fonuna yatırılacağının Kuruma taahhüt edildiğini gösterir belgenin,

c) 492 sayılı Harçlar Kanununa bağlı (8) sayılı tarifede yer alan finansal faaliyet izin belgesi harç yükümlülüğünün yerine getirildiğine dair belgenin,

Kuruma tevdi edilmesi gerekir.

Kanundaki ve bu Yönetmelikteki koşulları taşımayanlara gerekli düzeltmeleri yapmaları ve eksiklikleri tamamlamaları için Kurumca tebligat yazısı tarihinden itibaren bir ayı geçmemek üzere ek süre verilir. Bu süre içinde yeniden başvuranlar hakkında yapılan inceleme sonunda durumları uygun bulunmayanlara sonuç tebliğ olunur ve verilmiş olan kuruluş izni tebliğ tarihinden itibaren geçersiz olur. Geçersiz hale gelen kuruluş izinleri Kurumun haftalık bülteninde yayımlanır.

Dolaylı Pay Sahipliği

Madde 9 — 1. Gerçek veya tüzel bir kişinin Türkiye’de kurulmuş veya kurulacak bir özel finans kurumunun sermayesindeki dolaylı pay sahipliğinin tespitinde uygulanacak ilke ve esaslar aşağıdadır:

a) Özel finans kurumunda pay sahibi bulunan veya pay devralacak tüzel kişi ortaklıklar ile varsa bunların tüzel kişi ortaklarının ortaklık yapıları zincirleme bir suretle gerektiği takdirde gerçek kişilere ulaşıncaya kadar tespit edilir.

b) Özel finans kurumu sermayesinde tüzel kişiler aracılığı ile olan dolaylı pay sahipliği oranı, iştirak oranlarının çarpılması suretiyle hesaplanır. Aynı kişinin ara kademelerde yer alan tüzel kişilere doğrudan iştiraki bulunması halinde, sözkonusu doğrudan iştirak oranı, müteakip çarpım işleminden önce, o kademeye kadar ulaşılan orana ilave edilir.

c) Bir gerçek kişiye ait dolaylı pay sahipliğinin belirlenmesinde bu gerçek kişi ile eş ve çocuklarına, bunların sınırsız sorumlulukla katıldıkları ortaklıklara veya bu kişi veya ortaklıkların ayrı ayrı veya birlikte sermayesini veya yönetimini kontrol ettikleri ortaklıklara ait paylar birlikte dikkate alınır. Tüzel kişilere ait dolaylı pay sahipliğinin belirlenmesinde de bunlara ait paylar ile bunların sermayesini veya yönetimini kontrol ettikleri ortaklıklara ait paylar birlikte hesaplanır.

2. Özel finans kurumunun sermayesinde pay sahibi tüzel kişilerin sermayeleri ile ilgili olarak Kanuna göre yapılacak dolaylı el değiştirme ve benzeri dolaylılık tespit ve değerlendirmeleri, mevzuatta açıkça düzenlenen hususlar haricinde, özel finans kurumu sermayesi yerine tüzelkişi hissedarın sermayesi esas alınarak bu maddenin (1) numaralı fıkrasındaki hükümlere göre yapılır.

3. Bir gerçek ya da tüzel kişinin diğer bir tüzel kişinin sermayesini ya da yönetimini doğrudan ya da dolaylı olarak kontrolü; tüzel kişinin doğrudan veya dolaylı olarak sermayesinin çoğunluğuna sahip olunması veya bu çoğunluğa sahip olunmamakla birlikte imtiyazlı hisselerin elde bulundurulması veya diğer hissedarlarla yapılan anlaşmalara istinaden oy hakkının çoğunluğuna tasarruf edilmesi veya herhangi bir suretle yönetim kurulu üyelerinin çoğunluğunu atayabilme ya da görevden alma gücünün elde bulundurulmasıdır. Tüzel kişinin ortaklık yapısına bağlı olarak, sermayenin çoğunluğuna sahip olunması için pay oranının asgari yüzde ellibir olması şartı aranmaz.

Hisse Devirleri

Madde 10 — 1. Kanunun 8 inci maddesinin (2) numaralı fıkrası uyarınca hisse devri veya edinimi ile ilgili Kuruma yapılacak başvurulara;

a) Hisseleri devralacakların, (Ek:1) ve (Ek:2)’de yer alan örneklere uygun şekilde düzenleyip noter huzurunda imza edecekleri birer beyannamenin,

b) Hisseleri devralacakların müflis olmadıklarına ilişkin Asliye Ticaret Mahkemelerinden ve konkordato ilan etmiş olmadıklarına ilişkin İcra Tetkik Hakimliklerinden alınacak belgelerin,

c) Hisseleri devralacak gerçek kişilerce, Adli Sicil ve İstatistik Genel Müdürlüğü veya Cumhuriyet Savcılıklarından, (Ek:3)’de yer alan örneğe uygun olarak düzenlenecek dilekçe ile talep edilecek arşiv kaydını da içeren, son altı ay içinde alınmış adli sicil belgelerinin,

d) Tasfiyeye tabi tutulan veya Tasarruf Mevduatı Sigorta Fonuna devredilen bankalarda devirden önce doğrudan veya dolaylı olarak yüzde on veya daha fazla pay sahibi olmadıklarını gösterir bir beyanın (Ek:4 ),

e) Hisseleri devralan gerçek veya tüzel kişilerin tasfiyeye tabi tutulan bankerler, sigorta şirketleri ve para ve sermaye piyasalarında faaliyet gösteren kurumlarda doğrudan veya dolaylı olarak yüzde on veya daha fazla bir oranda pay sahibi olmadıklarına ilişkin bir beyanın (Ek:4),

f) Hisseleri devralacak tüzel kişilerin özel finans kurumuna ortak olunmasına ilişkin yetkili kurullarından alınmış karar örneklerinin,

g) Hisseleri devralacak tüzel kişilerin kuruluşu ile ilgili Ticaret Sicili Gazetesinin, bunların ortakları, pay oranları ve tutarları ile varsa imtiyazlı payları gösteren listelerin, faaliyet konuları, yatırım ve işletme alanları hakkında ayrıntılı açıklamalar ile 1/6/1989 tarihli ve 3568 sayılı Kanuna göre yetkili yeminli mali müşavirlerce onaylanmış son üç yıla ait bilanço ile kâr ve zarar cetvelleri ile banka veya diğer mali kurum niteliğindeki tüzel kişilerin varsa uluslararası kabul gören derecelendirme şirketlerinden biri tarafından hazırlanmış ve öngörülen derecelendirmeyi de içeren bir raporun,

h) Hisseleri devralacak tüzel kişilerin dahil olduğu sermaye grubuna ait uluslararası muhasebe standartlarına uygun ve uluslararası kabul gören bir bağımsız denetim şirketinin onayını taşıyan varsa son üç yıla ait konsolide bilanço ile kâr ve zarar cetvellerinin,

ı) Hisseleri devralacak kişilerin mali durumları hakkında 1/6/1989 tarihli ve 3568 sayılı Kanuna göre yetkili yeminli mali müşavirlerce düzenlenecek bir raporun,

j) Hisseleri devralacak kişilerin muaccel vergi ve prim borcu bulunmadığına ilişkin ilgili vergi daireleri ve Sosyal Sigortalar Kurumundan alınacak belgelerin,

k) Hisseleri devralacak kişilerin, vergi dairelerince onaylı son beş yıla ilişkin gelir veya kurumlar vergisi beyannameleri ile eklerinin ve bunların sahip olduğu gayrimenkullere ilişkin belediyelerin ilgili birimlerince onaylı emlak beyannamelerinin ve bu gayrimenkullere ilişkin tapu dairelerinden alınacak tapu sicil kayıtları ile bunların üzerindeki şerh ve takyidatları gösterir belgenin,

l) Hisseleri devralacak kişilerin beyannamelerinde belirtilen mevduat ve diğer tasarruf hesapları ile kredi hesaplarına ilişkin bilgilerin tevsiki amacıyla, ilgili bankalar ve özel finans kurumlarınca Kuruma hitaben düzenlenecek her biri aynı tarihi taşıyan belgelerin,

m) Hisseleri devralacak gerçek kişiler ile tüzel kişilerin sermayesinin yüzde on ve daha fazlasına sahip gerçek kişi ortakların son on yılda mali bir kurumda görev alıp almadıklarına ilişkin bilgileri de kapsayacak biçimde ayrıntılı özgeçmişlerinin,

n) Hisseleri devralacak gerçek veya tüzel kişileri temsile yetkili kişi veya kişilere verilmiş vekaletname örneklerinin,

o) Hisse senetlerinin satın alınmasında kullanılacak kaynak hakkında açıklamanın,

p) Hisse devri ile ilgili yapılan sözleşmenin bir örneğinin,

r) Hisseleri devralacakların gerekli kaynağı kendi ticari, sınai ve sair yasal faaliyetleri sonucunda her türlü muvazaadan ari olarak sağladıklarına dair (Ek:5)’de yer alan örneğe uygun olarak düzenleyip imzalayacakları birer taahhütnamenin,

eklenmesi zorunludur.

Kurum gerekli göreceği ilave bilgi ve belgeleri talep edebileceği gibi Kurul kararıyla, bu maddede yer alan bilgi ve belgeleri farklı kapsam ve içeriklerde talep etmeye yetkilidir.

Yabancı uyruklu kişiler için bu madde hükümleri kıyasen uygulanır.

2. Herhangi bir hisse devri sözkonusu olmasa dahi, mevcut hisseler üzerine imtiyaz tesisi, imtiyazın kaldırılması veya intifa senedi çıkarılması da Kurulun iznine tabidir.

Türkiye’de Faaliyette Bulunan Özel Finans Kurumlarının Yurtiçinde Şube Açmaları

Madde 11 — 1. Özel finans kurumlarının elektronik işlem cihazlarından ibaret birimleri ile süresi kırkbeş iş gününü geçmemek ve geçici olmak üzere, şubelerden birine bağlı olarak fuar, konferans, sergi gibi yerlerde ya da tahsilat veya ödeme işlemleri yapmak amacıyla bir kuruluş bünyesinde açılacak vezne, irtibat ve şanj büroları hariç, fon toplama veya finansal hizmet sunumu ile uğraşan her türlü sabit ya da seyyar büroları şube addedilir.

2. Kanunun 9 uncu maddesinin (6) numaralı fıkrasının (a) bendi uyarınca özel finans kurumlarının, merkez şubeleri hariç, her şubeleri için kuruluş izni için aranan ve Kanunun 7 nci maddesinin (2) numaralı fıkrasının (d) bendinde öngörülen asgari sermaye miktarının yüzde biri tutarında özkaynak bulundurmaları zorunludur. Kanunun geçici 2 nci maddesinin (e) bendi hükmü uyarınca mevcut şube sayıları itibariyle merkez şubeleri hariç her bir şube için asgari kuruluş sermayesinin yüzde biri tutarında özkaynağı bulunmayan özel finans kurumları özkaynak eksiğini tamamlayıncaya kadar yeni şube açamazlar.

3. Mevcut şube sayıları itibariyle yeterli özkaynağa sahip olsalar dahi, yürürlükteki standart oranları gerçekleştiremeyen özel finans kurumları hiç bir şekil ve surette yeni şube açamazlar.

4. Kurul; gerektiğinde özel finans kurumlarının şube açmalarını izne tabi tutabilir veya kısıtlayabilir.

5. Mevcut şube sayıları itibariyle özkaynak eksiği olmayan, yürürlükteki standart oranları gerçekleştiren ve şube açmalarında herhangi bir kısıtlama bulunmayan özel finans kurumlarının; açacakları her yeni şube için Kanunun 7 nci maddesinin (2) numaralı fıkrasının (d) bendinde öngörülen asgari kuruluş sermayesinin yüzde biri tutarında ilave özkaynak bulundurmaları, açacakları şubeleri en az otuz işgünü önceden Kuruma bildirmeleri ve Kurumca bunların özkaynakları ile standart oranlarına ilişkin olarak yapılacak değerlendirme sonucunda herhangi bir olumsuz görüş bildirilmemesi kaydıyla şube açmaları serbesttir. Açılan şubelerin adresleri, açılış tarihini izleyen onbeş gün içinde Kuruma bildirilir. Yapılacak bildirimlere 492 sayılı Harçlar Kanunu uyarınca finansal faaliyet izin belgesi harç yükümlülüğünün yerine getirildiğine dair belgenin eklenmesi zorunludur.

Mevcut şube sayıları itibariyle özkaynak fazlası bulunan özel finans kurumları, bu tutarları yeni açacakları şubeler için dikkate alırlar.

6. Özel finans kurumlarının bir ilde bulunan şubelerinin başka bir ile taşınması yeni şube açma esaslarına tabidir. Aynı il sınırları içerisinde şube nakilleri, şubelerin isminin değiştirilmesi, birleştirilmesi ya da kapatılması için önceden izin alınması gerekmez. Ancak, şube nakline, isim değişikliğine, şube birleştirme ya da kapatmaya ilişkin olarak tesis edilen işlemlerin tamamlanmasından itibaren onbeş iş günü içerisinde Kuruma bilgi verilmesi şarttır.

Türkiye’de Kurulu Özel Finans Kurumlarının Yurtdışında Şube veya Temsilcilik Açmaları, Ortaklık Kurmaları veya Kurulmuş Ortaklıklara Katılmaları

Madde 12 — Türkiye’de kurulu özel finans kurumlarının yurtdışında şube veya temsilcilik açmaları, ortaklık kurmaları veya kurulmuş ortaklıklara katılmaları Kurulun iznine tabidir. İzin başvuruları, yurtdışında şube veya temsilcilik açılmasının, ortaklık kurulmasının veya kurulmuş ortaklıklara katılınmasının gerekçelerini ayrıntılı bir şekilde açıklayan bir raporla birlikte Kuruma yapılır. Yürürlükteki standart oranları gerçekleştiremeyen, mevcut şube sayıları itibariyle özkaynak eksiği olan veya teşkilatlanmaları üzerine kısıtlama getirilen özel finans kurumlarınca yapılacak başvurular işleme konulmaz.

Yurtdışında ortaklık kurma veya kurulmuş ortaklıklara katılma talepleri, konsolide denetim ve gözetime ilişkin esas ve usullerin uygulanabilirliği de dikkate alınarak değerlendirilir.

Özel finans kurumlarının, yurtdışında açacakları her yeni şube için Kanunun 7 nci maddesinin (2) numaralı fıkrasının (d) bendinde öngörülen asgari kuruluş sermayesinin yüzde biri tutarında ilave özkaynak bulundurmaları zorunludur.

ÜÇÜNCÜBÖLÜM

Genel Müdür ve Yardımcılarının Atanması, Yemin ve Mal Bildirimi

Genel Müdür ve Yardımcıları ile İlgili Bildirimler

Madde 13 — 1. Özel finans kurumlarında genel müdür veya genel müdür yardımcılığına atanması öngörülen kişiler ile ilgili olarak, bu maddenin (2) ve (3) numaralı fıkralarında belirtilen bilgi ve belgelerin atama işleminden önce Kuruma gönderilmesi zorunludur.

2.Türkiye Cumhuriyeti vatandaşları için gerekli belgeler şunlardır:

a) Müflis olmadıklarına ilişkin Asliye Ticaret Mahkemelerinden ve konkordato ilan etmiş olmadıklarına ilişkin İcra Tetkik Hakimliklerinden alınacak belgeler,

b) Adli Sicil ve İstatistik Genel Müdürlüğü veya Cumhuriyet Savcılıklarından, Kuruma verilmek üzere (Ek:3)’deki örneğe uygun olarak düzenlenecek dilekçe ile talep edilecek arşiv kaydını da içeren adli sicil belgeleri,

c) Nüfus cüzdanının noterden onaylı bir örneği,

d) Ayrıntılı özgeçmişleri,

e) Lisans ve varsa lisansüstü diplomalarının birer örneği.

3. Yabancı uyruklu kişiler için gerekli belgeler şunlardır:

a) Müflis olmadıklarına ve konkordato ilan etmiş olmadıklarına ilişkin ülkelerinin yetkili mercilerinden alınacak belgelerin onaylı suretleri,

b) Ülkelerinin yetkili mercilerinden alınacak adli sicil belgelerinin onaylı suretleri,

c) Pasaportlarının noterden onaylı bir örneği,

d) Ayrıntılı özgeçmişleri,

e) Lisans ve varsa lisansüstü diplomalarının onaylı birer örneği.

4. Atama işlemi, yukarıda belirtilen evrakların tümünün Kuruma intikalini izleyen iş gününden itibaren yedi iş günü içinde Kurumca gerekçeli olumsuz görüş bildirilmediği takdirde yapılabilir.

Yemin

Madde 14 — Özel finans kurumlarının yönetim kurulu başkan ve üyeleri seçilmeleri veya atanmalarından sonra ve görevlerine başlamadan önce yemin etmek zorundadır. Yönetim kurulunun tabii üyesi olan genel müdür ile genel müdürlüğe vekalet edecek kişilerin yemin etmiş olması şarttır.

Yemin, özel finans kurumunun merkezinin bulunduğu yer ticaret mahkemesi huzurunda "...Özel Finans Kurumundaki görevimi tam bir dikkat ve dürüstlük içinde yapacağıma, mevzuat hükümlerine aykırı hareket etmeyeceğime ve ettirmeyeceğime namusum ve şerefim üzerine yemin ederim" denilmek suretiyle icra edilir.

Mahkemece düzenlenen belgenin bir örneği özel finans kurumu tarafından en geç yedi iş günü içinde Kuruma gönderilir.

Yemin etmiş olan kişilerin aynı özel finans kurumunda yemine tabi bir göreve tekrar seçilmeleri veya atanmaları halinde yeniden yemin etmeleri gerekmez.

Mal Bildirimi

Madde 15 — 1. Özel finans kurumlarının yönetim kurulu başkan ve üyeleri ile denetçileri, genel müdür ve yardımcıları ile birinci derecede imza yetkisine sahip mensuplarından bölge müdürleri, şube müdürleri ve genel müdürlük merkez teşkilatında yer alan seksiyon, kısım, grup, yönetmenlik ve benzeri isimler altında faaliyet gösteren birimlerin genel müdür yardımcısına bağlı yöneticileri 3628 sayılı Mal Bildiriminde Bulunulması, Rüşvet ve Yolsuzluklarla Mücadele Kanunu ve ilgili mevzuatta yer alan usul ve esaslar dahilinde ve aşağıda belirtilen şekilde mal bildiriminde bulunmakla yükümlüdürler.

2. Mal bildirimleri üzerine "gizlidir" şerhi konulmuş kapalı zarf içerisinde ve tek nüsha olarak göreve başlayış ve ayrılış tarihinden itibaren bir ay içinde özel finans kurumlarının genel müdürlüklerine verilir. Mal bildiriminin yenilenmesi ve ek mal bildirimine ilişkin olarak 3628 sayılı Mal Bildiriminde Bulunulması, Rüşvet ve Yolsuzluklarla Mücadele Kanunu ve bu Kanuna ilişkin mevzuatta yer alan usul ve esaslar uygulanır. Bu bildirimlerden, yönetim kurulu başkan ve üyeleri ile denetçiler, genel müdür ve yardımcılarına ait olanlar veriliş tarihini izleyen ayın sonunda bir liste ekinde topluca Kuruma gönderilir. Diğer görevlilere ait mal bildirimleri, ilgili özel finans kurumunun personel özlük işleri ile ilgili birimlerinde, ilgili mevzuat çerçevesinde ve talep halinde Kuruma iletilmek üzere muhafaza edilir.

3. Yükümlülerin mal bildirimlerini süresi içinde vermemeleri halinde, gerekli işlemlerin tesisi amacıyla, özel finans kurumları keyfiyeti ve ilgilinin bilinen adreslerini Kuruma bildirir.

DÖRDÜNCÜBÖLÜM

Fon Toplama ve Finansman Faaliyetleri

Kabul Edilebilecek Fon Türleri ve Bunlara İlişkin Genel Koşullar

Madde 16 — 1. Özel finans kurumları "özel cari hesaplar" ve "katılma hesapları" adı altında iki yöntemle fon toplayabilir. Özel finans kurumları, bu Yönetmeliğin 37 nci maddesine uygun olarak tutacakları hesap ve kayıtlarında, özel cari hesapları ve katılma hesaplarını diğer hesaplardan ayırmak ve katılma hesaplarını vadelerine göre tasnif etmek zorundadır.

2. Özel cari hesaplar ve katılma hesapları karşılığında, hesap sahibine herhangi bir nam altında önceden belirlenmiş bir getiri garantisi verilemeyeceği gibi, katılma hesaplarında, yatırılan anaparanın hesap sahibine aynen geri ödenmesi de garanti edilemez. Bu hususlar, özel finans kurumlarının şubelerinde açıkça görülebilecek bir şekilde asılarak ilan edilir.

3. a) Bu hesaplar üzerinde hesap sahibinin talep hakkı ve özel finans kurumunun ödeme yükümlülüğü; özel cari hesaplarda yatırılan tutar, katılma hesaplarında ise vade sonunda geçerli birim hesap değeri kadardır. Birim hesap değeri, bu Yönetmeliğin 3 üncü maddesinde tanımlanan şekilde ve (Ek:7) de yeralan örneğe uygun olarak hesaplanır.

b) Katılma hesaplarından, 743 sayılı Türk Kanunu Medenisinin rehinlere ve 818 sayılı Borçlar Kanununun alacağın devir ve temlikine ilişkin hükümleri ile diğer kanunların verdiği yetkiler, koyduğu yükümlülükler ve hesap sahibiyle özel finans kurumu arasında vade ve ihbar süresi hakkında kararlaştırılan şartlar saklı kalmak kaydıyla, vadesinden önce para çekilebilir. Bu takdirde hesap sahibinin talep hakkı ve özel finans kurumunun ödeme yükümlülüğü, hesabın ait olduğu vade grubunun, hesabın kapatıldığı tarihte kâr göstermesi durumunda o güne kadar hesap sahibince yatırılmış olan tutar kadardır ve hesabın kapatıldığı tarihteki "Birim Hesap Değeri" ile çekilen tutar arasındaki olumlu fark ilgili vade grubuna kâr kaydedilir. Hesabın ait olduğu vade grubunun, hesabın kapatıldığı tarihte zarar göstermesi halinde ise hesap sahibinin talep hakkı ve özel finans kurumunun ödeme yükümlülüğü "Birim Hesap Değeri" kadardır. Vadesinde kapatılmayan hesaplar, aynı vade ile yenilenmiş sayılır.

4. Özel finans kurumları, özel cari hesaplarda ve katılma hesaplarında toplanan fonlarla, iştirak edinemez veya herhangi bir işletmeye sermaye koyarak ortak olamaz. Bu hesaplarda toplanan fonlar, özel finans kurumlarının üçüncü kişilere sağladıkları finansman faaliyetleri dışında münhasıran emtia ve gayrimenkul ticaretinde kullanılamaz.

Toplanan Fonlara İlişkin Genel İşlem Şartları

Madde 17 — Özel Finans Kurumları Birliği, özel cari hesaplar ve katılma hesaplarında toplanan fonlarla ilgili olarak, masrafların paylaşım şekli, tarafların sorumluluğu, katılma hesaplarında özel finans kurumunun kâr ve zarara katılma azami oranının belirlenmesi gibi hususları içeren genel işlem şartlarını tespit etmek ve Kurumun onayını aldıktan sonra uygulamaya koymak zorundadır.

Özel Cari Hesaplarda Toplanan Fonların Kullanımı

Madde 18 — Özel finans kurumları, özel cari hesaplarda toplanan fonların yasal yükümlülüklerin yerine getirilmesinden sonra kalan kısmının yüzde yirmibeşine tekabül eden tutarda, kasa, bankalar ve diğer özel finans kurumlarında likidite bulundurmak zorundadır. Bu yükümlülüklerin yerine getirilmesinden sonra kalan tutar, altı aydan uzun vadeli olmamak ve "Kâr-Zarar Ortaklığı Yatırımı" yöntemiyle kullandırılacak fon miktarının payı yüzde yirmiyi aşmamak kaydıyla bu Yönetmelikte belirtilen yöntemlerle kullandırılabilir.

Katılma Hesapları ve Bu Hesaplarda Toplanan Fonların Kullanımı

Madde 19 — 1. Katılma hesapları, bir ay, üç ay, altı ay, dokuz ay, bir yıl ve bir yıldan uzun vadeli olmak üzere beş vade grubu altında açılır.

2. a) Özel finans kurumları, katılma hesaplarının işletilmesinden doğacak kâr ve zarara katılma oranlarını, zarara katılma oranı kâra katılma oranının yüzde ellisinden az olmamak kaydıyla, vade grupları itibariyle Türk Lirası veya yabancı para hesaplar için ayrı ayrı belirleyebilir.

b) Vade gruplarına uygulanacak kâr ve zarara katılma oranları, dönemler itibariyle özel finans kurumlarının şubelerinde açıkça görülebilecek bir şekilde asılarak ilan edilir.

c) Katılma hesabının açıldığı anda geçerli olan oranlar hesap cüzdanına kaydedilir ve bu kayıt, hesap açıldıktan sonra vade bitimine kadar değiştirilemez.

3. Katılma hesaplarının işletilmesinden doğan kâr veya zarar her vade grubunun toplam katılma hesapları içindeki birim hesap değeri üzerinden ağırlığı oranında, günlük veya haftalık olarak dağıtılır.

4. Katılma hesaplarında toplanan fonların kullandırılması sonucunda zarar edilmesi halinde hesap sahiplerine hiç bir surette kâr payı dağıtılamaz.

5. Özel finans kurumları, katılma hesaplarında toplanan fonların yasal yükümlülüklerin yerine getirilmesinden sonra kalan kısmını bu Yönetmelikte belirtilen yöntemlerle kullandırabilirler.

6. a) Özel finans kurumları, üç aydan kısa vadeli olmamak kaydıyla, (1) numaralı fıkrada belirtilen vade gruplarına bağlı kalmaksızın bu madde hükümleri çerçevesinde, önceden belirlenmiş projelerin finansmanı için ve münhasıran o işe tahsis edilmek üzere müstakil hesaplarda fon toplamak suretiyle özel fon havuzları oluşturabilir. Bu şekilde toplanan fonlara ait katılma hesapları, vadeleri itibariyle ve diğer hesaplardan bağımsız olarak ayrı hesaplarda işletilir ve toplanan fonlardan diğer vade gruplarına aktarma yapılamaz.

b) Özel fon havuzları, sektör veya kullandırım yöntemi bazında oluşturulamaz ve toplanacak fonların münhasıran kullandırılacağı proje ile finansman süresi önceden belirlenir. Özel fon havuzları ile ilgili olarak, oluşturulmasını izleyen onbeş gün içinde ve üçer aylık dönemler itibariyle Kuruma bilgi verilir. Ancak, tutarı iki trilyon liranın üzerinde olan özel fon havuzları için Kurumdan izin alınması zorunludur. Özel fon havuzu kurmak üzere Kuruma verilecek başvuru dilekçesine, finansmanı sağlanacak projeye ilişkin olarak, finansman süresi dahil olmak üzere detaylı bilgi içeren fizibilite raporunun eklenmesi gereklidir. Kurum, gerekli göreceği ilave bilgi ve belgeleri isteyebilir. Finansman süresinin sonunda özel fon havuzu tasfiye edilir.

Hesap Cüzdanlarına Kaydedilmesi Zorunlu Unsurlar

Madde 20 — 1. Özel finans kurumları, özel cari hesaplar karşılığında hesap sahipleri adına düzenleyecekleri hesap cüzdanlarına aşağıdaki hususlarda kayıt düşmek zorundadır:

a) Hesap sahibinin açık isim ve unvanı,

b) Hesap açılan şubeyi tanımlayan kod numarası ve şube adı,

c) Hesabın açılış tarihi ile hesap ve cüzdan numarası,

d) Özel finans kurumunca bu hesaplara kâr payı ve sair getiri ödenmeyeceği,

e) Hesap mevcudunun talep anında çekilebileceği,

f) Hesaba yatırılan fonların Güvence Fonu kapsamında tabi olduğu güvence tutarı hakkında açıklama,

g) Hesabın 4389 sayılı Bankalar Kanunu gereğince on yıllık zaman aşımına tabi olduğu.

2. Özel finans kurumları, katılma hesapları karşılığında hesap sahipleri adına düzenleyecekleri hesap cüzdanlarına aşağıdaki hususlarda kayıt düşmek zorundadır:

a) Hesap sahibinin açık isim ve unvanı,

b) Hesap açılan şubeyi tanımlayan kod numarası ve şube adı,

c) Hesabın açılış tarihi ile hesap ve cüzdan numarası,

d) Hesabın vadesi,

e) Hesap sahibinin yatırdığı fonların işletilmesi sonucu doğacak kâr ve zarara katılma oranı ile bu oranın vade sonuna kadar değiştirilmeyeceği,

f) Hesap sahibinin kurumdan talep hakkının, hesabın vadesinin bittiği tarihteki "Birim Hesap Değeri" tutarında olduğuna ve vadesinden önce para çekilmek istenmesi halinde uyulacak koşullara dair açıklama,

g) Hesaba yatırılan fonların Güvence Fonu kapsamında tabi olduğu güvence tutarı hakkında açıklama,

h) Hesabın 4389 sayılı Bankalar Kanunu gereğince on yıllık zaman aşımına tabi olduğu.

Fon Kullandırma Yöntemleri

Madde 21 — Özel finans kurumları, topladıkları fonları aşağıda belirtilen yöntemlerle kullandırabilirler.

a) Üretim Desteği: Özel finans kurumu ile fonu kullanacak işletme arasında akdedilecek sözleşme dahilinde, işletmenin ihtiyaç duyduğu gayrimenkulün, makine ve teçhizatın, ham veya yarı mamul maddenin peşin bedelinin özel finans kurumunca işletme adına satıcıya ödenmesi ve işletmenin vadeli olarak borçlandırılması işlemidir. Bu yöntemle kullandırılacak fonlar karşılığında teminat alınması, satıcı ve fonu kullanacak işletme arasındaki satış sözleşmesinin ve malın peşin satış bedelinin ödenmesine ilişkin belge suretinin özel finans kurumunca muhafazası zorunludur.

b) Bireysel Finansman Desteği: Ticari işlerin finansmanında kullanılmamak kaydıyla, bireysel ihtiyaçlar için, gerçek kişi alıcıların doğrudan satıcılardan aldıkları mal veya hizmet bedelinin, özel finans kurumu tarafından alıcı adına satıcıya ödenmesi karşılığında, alıcının borçlandırılması işlemidir.

c) Kâr-Zarar Ortaklığı Yatırımı: Fon kullanacak gerçek ve tüzel kişilerin tüm faaliyetlerinden veya belirli bir faaliyetinden veya belirli bir parti malın alım satımından doğacak kâr ve zarara katılmak üzere bu kişilere fon kullandırılması işlemidir. Kâr-zarar ortaklığı yatırımı yöntemi ile fon kullandırmak için özel finans kurumunun fon kullandırılacak gerçek ve tüzel kişilerle "Kâr-Zarar Ortaklığı Yatırım Sözleşmesi" imzalaması gerekir. Özel finans kurumu ile kâr ve zararına katılmak amacıyla sözleşmede belirlenen sürelerle sınırlı olarak fon tahsis ettiği gerçek ve tüzel kişiler arasındaki hukuki ve mali ilişkileri düzenleyen bu sözleşme (Ek:8)’de yeralan örneğe uygun olarak düzenlenir.

Özel finans kurumu, fon kullandırdığı gerçek ve tüzel kişilerin kâr ve zararına, sözleşmede belirlenen oranlarda katılır. "Kâr-Zarar Ortaklığı Yatırım Sözleşmesi"nde, özel finans kurumunun kâr ve zarardan alacağı pay ve alacağı teminatlar açıkça gösterilir. Bu sözleşmede, projenin kârlılığından bağımsız olarak özel finans kurumuna önceden belirlenmiş bir tutarda kâr garanti edilmesine dair hükümler yer alamaz.

d) Finansal Kiralama: Taşınır ve taşınmaz malların 3226 sayılı Finansal Kiralama Kanunu hükümleri çerçevesinde, özel finans kurumu tarafından temin edilerek kiraya verilmesidir.

e) Mal Karşılığı Vesaikin Alım-Satımı: Dış ticaret ve kambiyo mevzuatı çerçevesinde, özel finans kurumu ile fon kullanan arasında düzenlenecek yazılı bir akde istinaden, mal karşılığı vesaikin, özel finans kurumunca peşin satın alınması ve vadeli olarak fon kullanana daha yüksek bir fiyattan satılması işlemidir.

BEŞİNCİBÖLÜM

Kredi Açma Yetkisinin Devri, Kredi Komitesinin Oluşumu, Çalışma ve Karar Alma Esasları

Kredi Açma Yetkisinin Devri

Madde 22 — Özel finans kurumlarında kredi açma yetkisi esas itibariyle yönetim kuruluna aittir. Yönetim kurulu bu yetkisini teşkil edeceği kredi komitesine veya genel müdürlüğe devredebilir. Yönetim kurulunca kredi açılmasında veya yetki devrinde genel müdürlüğün yazılı önerisi aranır. Hesap durumu belgesi alınması zorunluluğu bulunan krediler için, genel müdürlüğün kredi açılmasına ilişkin önerilerinde, kredi talebinde bulunanların kredi değerliliğini gösteren mali tahlil ve istihbarat raporlarının ekli olması zorunludur.

Bir gerçek veya tüzel kişiye açılacak kredi sınırının tespitinde, yönetim kurulu, en fazla, kredi komitesine özkaynakların yüzde onu, genel müdürlüğe yüzde biri tutarındaki kredi açma yetkisini devredebilir. Genel Müdürlük kendisine devredilen kredi açma yetkisini bölge müdürlükleri veya şubeler aracılığıyla da kullanabilir.

Yönetim kurulunca yetkinin, kredinin tutarı, cinsi, alınacak teminat başta olmak üzere kredi açılmasında mutaden tespiti gereken hususları içerecek şekilde kapsam ve sınırlarının açık ve ayrıntılı olarak belirlenmiş ve yazılı biçimde, kredi açılmadan önce devredilmiş olması gerekir.

Kâr-zarar ortaklığı yatırımı yöntemiyle kullandırılacak fonlar karşılığında teminat alınmaksızın kredi kullandırma yetkisi münhasıran yönetim kuruluna aittir ve devredilemez. Yönetim kurulunun bu şekilde kredi kullandırımlarına ilişkin kararında oybirliği aranır.

Kredi Komitesinin Oluşumu

Madde 23 — Özel finans kurumu yönetim kurulunun, kredilerle ilgili olarak vereceği görevleri yapmak üzere, genel müdürde aranan şartları süre hariç olmak üzere taşıyan üyeleri arasından seçeceği en az iki üye ile özel finans kurumunun genel müdürü veya vekilinden oluşan bir kredi komitesi kurulabilir. Herhangi bir toplantıya katılamayacak kredi komitesi üyesi yerine görev yapmak üzere süre hariç genel müdürde aranan şartları taşıyan yönetim kurulu üyeleri arasından iki yedek üye seçilir. Kredi komitesi üye ve yedeklerinin seçiminde yönetim kurulu üyelerinin en az dörtte üçünün olumlu oyu aranır.

Kredi komitesi tüm üyelerin katılımı ile toplanır.

Kredi Komitesinin Çalışma Esasları

Madde 24 — Kredi komitesinin oybirliği ile verdiği kararlar doğrudan, çoğunlukla verdiği kararlar yönetim kurulunun onayından sonra uygulanır.

Komite gündemi genel müdür tarafından tespit edilir. Kredi komitesince kredi açılmasında genel müdürlüğün yazılı önerisi aranır. Hesap durumu belgesi alınması zorunluluğu bulunan kredilere ilişkin yapılacak önerilerde, kredi talebinde bulunanların mali tahlil ve istihbarat raporlarının ekli olması zorunludur.

Yönetim kurulu, kredi komitesinin faaliyetlerini denetlemekle yükümlüdür. Yönetim kurulu üyelerinden herbiri, kredi komitesinden, komitenin faaliyetleri hakkında her türlü bilgiyi istemeye ve gerekli göreceği her türlü kontrolü yapmaya yetkilidir.

Kredi komitesi kararları karar defterine kaydedilir. Kredi komitesi karar defteri, yönetim kurulu karar defterinin tabi olduğu esas ve usullere göre tutulur.

ALTINCIBÖLÜM

Dolaylı Kredi, Dolaylı İştirak, Kredi Sınırlarının Tespitinde Nakdi ve Gayrinakdi Krediler ile Vadeli İşlem ve Opsiyon Sözleşmeleri ile Benzeri Diğer Sözleşmelerin Dikkate Alınma Oranları, Kredi Sınırlarının Konsolide Esasa Göre Uygulanma Esas ve Usulleri, Özel Finans Kurumlarının Kendi Aralarındaki Kredi Sınırlamalarına Tabi Olmayan İşlemler

Dolaylı Kredi, Dolaylı İştirak

Madde 25 — 1. Kanun uygulamasında, lehlerine kredi açılıp açılmadığına bakılmaksızın bir gerçek ya da tüzel kişiye verilebilecek kredi sınırının hesaplanmasında, dolaylı olarak verilen krediler bakımından, aralarında aşağıda belirtilen şekilde ilişki bulunan gerçek ve tüzel kişiler, krediyi veren özel finans kurumu için bir risk grubu oluştururlar:

a) Bir gerçek kişi ile eşi ve çocukları,

b) (a) bendinde belirtilenlerin veya bir tüzel kişinin birlikte veya tek başlarına doğrudan ya da dolaylı olarak sermayesini veya yönetimini kontrol ettikleri ya da sınırsız sorumlulukla katıldıkları veya (a) bendinde belirtilenlerin yönetim kurulu başkanı, üyesi veya genel müdürü oldukları ortaklıklar,

c) (a) veya (b) bentlerindeki ilişkiler olmasa dahi, aralarında, kefalet veya birinin ödeme güçlüğüne düşmesinin diğer bir veya birkaçının ödeme güçlüğüne düşmesi sonucunu doğuracak boyutta ilişkiler bulunan gerçek ve tüzel kişiler.

2. a) Bir özel finans kurumunun sermayesinin doğrudan ya da dolaylı olarak yüzde on ve daha fazlasına sahip olan pay sahipleri,

b) (a) bendinde belirtilenler ile özel finans kurumunun doğrudan ya da dolaylı olarak ayrı ayrı veya birlikte sermayesini veya yönetimini kontrol ettikleri ya da bunların sınırsız sorumlulukla katıldıkları veya (a) bendinde belirtilenlerden gerçek kişi olanların yönetim kurulu başkanı, üyesi veya genel müdürü oldukları ortaklıklar,

c) (a) veya (b) bentlerinde belirtilenlerle veya özel finans kurumuyla aralarında, kefalet veya birinin ödeme güçlüğüne düşmesinin diğer bir veya birkaçının ödeme güçlüğüne düşmesi sonucunu doğuracak boyutta ilişkiler bulunan gerçek ve tüzel kişiler, bu özel finans kurumunun da dahil olduğu risk grubu olarak kabul edilir.

3. Sermayesinin çoğunluğu ayrı ayrı veya birlikte Hazineye, Özelleştirme İdaresi Başkanlığına, genel veya katma bütçeli dairelere ait bankalar; sermaye, yönetim ve denetimleri itibariyle doğrudan veya dolaylı olarak kontrol ettikleri ortaklıklar ile birlikte bir risk grubu oluşturur.

4. Bankalar dışındaki kamu iktisadi teşebbüslerinin veya hisselerinin çoğunluğu Özelleştirme İdaresi Başkanlığının elinde bulunan diğer kamu kurum ve kuruluşları, sermaye, yönetim ve denetimlerine hakim oldukları bağlı ortaklık, iştirak ve müesseseler ile birlikte bir risk grubu oluşturur.

5. Herhangi bir gerçek ya da tüzel kişinin bu maddede tanımlandığı şekliyle bir risk grubuna dahil edilip edilmeyeceği hususunda tereddüt oluşması halinde, bu hususta Kurumun görüşünün alınması şarttır.

6. Bir gerçek ya da tüzel kişiye verilecek azami kredi sınırının hesaplanmasında, bir risk grubunu oluşturan gerçek ve tüzel kişilerin her birine doğrudan verilen kredilerin tamamı bu risk grubuna dahil gerçek ya da tüzel kişilerden herhangi birine dolaylı olarak verilmiş sayılır. Bir risk grubuna dahil gerçek ve tüzel kişilerin, aynı risk grubunda yer alan diğer gerçek ve tüzel kişilerin kullandıkları krediler için özel finans kurumunca kabul edilen aval ve kefaletleri, dolaylı kredi sınırının hesabında dikkate alınmaz.

7. Kanunun 11 inci maddesinin (1) numaralı fıkrasındaki kredi tanımı ortaklık paylarını da kapsadığından, dolaylı ortaklık payı ya da dolaylı iştirak, özel finans kurumunca bir risk grubunda yer alan ortaklıkların her birine yapılan doğrudan ortaklık ya da iştirak yatırımlarının tamamının bu risk grubunda yer alan ortaklıklardan herhangi birine dolaylı olarak yapılması anlamındadır.

8. Bir gerçek ya da tüzel kişinin diğer bir tüzel kişinin sermayesini ya da yönetimini doğrudan ya da dolaylı olarak kontrolü bu Yönetmeliğin 9 uncu maddesinin (3) numaralı fıkrası hükmüne göre belirlenir.

9. Dolaylı pay sahipliğinin tespiti bu Yönetmeliğin 9 uncu maddesinin (1) numaralı fıkrasının (b) bendine göre yapılır.

10. Kanunun 11 inci maddesinin (3) ve (5) numaralı fıkraları ile (6) numaralı fıkrasının (c) bendine istinaden bu Yönetmeliğin 26, 28 ve 29 uncu maddelerinde belirlenen dikkate alınma oranları ile sınırlamalara tabi olmayacak işlemlere ilişkin hükümler saklıdır.

Gayrinakdi Krediler ile Vadeli İşlem ve Opsiyon Sözleşmeleri ve Benzeri Diğer Sözleşmelerin Dikkate Alınma Oranları ile Ortaklık Paylarının Dikkate Alınma Esasları

Madde 26 — Kanunun kredi sınırlarının uygulamasında;

1. a) Türkiye’de faaliyette bulunan bankalar veya özel finans kurumlarınca ihraç olunan veya ödemesi garanti edilen menkul kıymetler karşılığında veya bunların mukabil kefaletlerine dayanılarak verilen ve (b) bendi kapsamına girmeyen gayrinakdi krediler yüzde yirmibeş oranında,

b) Nakit temini amacıyla verilen diğer teminat ve garantiler yüzde yüz oranında,

c) Diğer gayrinakdi krediler yüzde elli oranında,

2. Vadeli işlem ve opsiyon sözleşmeleri ile benzeri diğer sözleşmelerde karşı taraftan olan alacak tutarı, sözleşmenin cinsine ve anlaşmanın başlangıç vadesine göre aşağıda yer alan tabloda belirtilen krediye dönüştürme oranlarında,

dikkate alınır.

3. Kredi sınırlarının hesabında, ortaklık payları maliyet bedelleri üzerinden dikkate alınır. Alım satım amacıyla elde tutulan ve elde tutma süresi beş iş gününü aşmayan hisse senetleri kredi sınırlarının hesabında dikkate alınmaz.

4. Yabancı ülkelerin merkezi yönetimleri, merkez bankaları ve kredi kurumları ile ilgili işlemlerin dikkate alınma oranları hakkında Kanunun 11 inci maddesinin (5) numaralı fıkrasına istinaden bu Yönetmeliğin 28 inci maddesinde yapılan düzenlemeler saklıdır.

Kredi Sınırlarının Konsolide Esasa Göre Hesaplanması

Madde 27 — 1. Kanun uyarınca yürürlüğe konulan düzenlemelere göre ana ortaklık niteliğine sahip olan ve konsolide mali tablolar hazırlama yükümlülüğü bulunan özel finans kurumlarınca, Kanunun 11 inci maddesinde yer alan kredi sınırları bu maddede yer alan usule göre konsolide esasa göre de hesaplanır ve uygulanır.

2. Konsolide kredi sınırları, ana ortaklık niteliğindeki özel finans kurumu ile konsolidasyona tabi tutulan finansal kurumlar topluluğuna dahil her ortaklığın bilanço ve bilanço dışı hesaplarında yer alan ve Kanunun 11 inci maddesinin (1) numaralı fıkrasında belirtilen kredi sayılan işlemler kapsamında bulunan kalemler ve bu Yönetmeliğin 4 üncü maddesine göre hesaplanan konsolide özkaynak tutarı dikkate alınarak, konsolide mali tabloların hazırlandığı dönemler itibariyle hesaplanır. Konsolidasyona tabi tutulan mali kurumların faktoring alacakları ile çeşitli ikrazlarına ve vermiş oldukları ödünçlere ilişkin kalemler nakdi kredi niteliğindedir.

3. Dolaylı kredi sınırının konsolide esasa göre hesaplanmasında, bu Yönetmeliğin 25 inci maddesinde yer alan risk grubu tanımı kapsamındaki gerçek ve tüzel kişilerin, konsolidasyona tabi tutulan finansal kurumlar topluluğuna dahil tüm ortaklıklara olan ve bu maddenin (2) numaralı fıkrasında belirtilen nitelikteki tüm borç ve yükümlüklükleri dikkate alınır.

4. Dolaylı kredi sınırının konsolide esasa göre hesaplanmasında, bu Yönetmeliğin 25 inci maddesinin (2) numaralı fıkrasında yer alan tanım, ana ortaklık niteliğindeki özel finans kurumu ve konsolidasyona tabi tutulan finansal kurumlar topluluğuna dahil her bir ortaklık dikkate alınmak suretiyle, "finansal kurumlar topluluğunun da dahil olduğu risk grubu" şeklinde uygulanır.

5. Kredi sınırlarını konsolide esasa göre hesaplayıp uygulamak zorunda olan özel finans kurumlarının, kredi sınırlarında aşım olması halinde, Kanun hükümlerinin uygulanmasında aşım tutarı olarak, konsolide ve konsolide olmayan esasa göre hesaplanan sınırlardan hangisinde aşım varsa o tutar, her ikisinde birden aşım varsa yüksek olan tutar dikkate alınır.

6. Kanunun 11 inci maddesinin (3) ve (5) numaralı fıkraları ile (6) numaralı fıkrasının (c) bendine istinaden bu Yönetmeliğin 26, 28 ve 29 uncu maddelerinde belirlenen dikkate alınma oranları ile sınırlamalara tabi olmayacak işlemlere ilişkin hükümler saklıdır.

Yabancı Ülkelerin Merkezi Yönetimleri, Merkez Bankaları ve Kredi Kurumları ile İlgili İşlemlerin Dikkate Alınma Oranları

Madde 28 — Kanunun kredi sınırlarının uygulanmasında;

1. Yüzde sıfır oranında dikkate alınacak işlemler;

a) OECD ülkelerinin merkezi yönetimleri ve merkez bankalarına açılacak krediler,

b) OECD ülkelerinin merkezi yönetimleri ve merkez bankalarınca ihraç edilen menkul kıymetler veya bunlarca verilen diğer garantiler karşılığında kullandırılacak krediler,

c) Avrupa Merkez Bankasına açılacak krediler ile bu bankaca ihraç edilecek menkul kıymetler veya verilecek garantiler karşılığında kullandırılacak krediler.

2. Yüzde yirmi oranında dikkate alınacak işlemler;

a) Bu Yönetmelik ekinde (Ek: 9) birinci sınıf olarak tasnif edilen ülke notlarını haiz diğer yabancı ülkelerin merkezi yönetimleri ve merkez bankalarına açılacak krediler,

b) Bu Yönetmelik ekinde (Ek: 9) birinci sınıf olarak tasnif edilen ülke notlarını haiz diğer yabancı ülkelerin merkezi yönetimleri ve merkez bankalarınca ihraç edilen menkul kıymetler veya bunlarca verilen diğer garantiler karşılığında kullandırılacak krediler,

c) "Çoktaraflı Banka ve Mali Kurumlar"ın menkul kıymet ihracı veya diğer formlardaki borçlanmalarından bu Yönetmelik ekinde (Ek: 9) birinci sınıf olarak tasnif edilen kredi notlarını haiz olanlara yapılacak katılımlar,

d) "Çoktaraflı Banka ve Mali Kurumlar"dan, bu Yönetmelik ekinde (Ek: 9) birinci sınıf olarak tasnif edilen kredi notlarını haiz olanlarca verilecek garantiler karşılığında kullandırılacak krediler,

e) Merkezleri OECD ülkelerinde bulunan kredi kurumlarından, bu Yönetmelik ekinde (Ek: 9) birinci sınıf olarak tasnif edilen kredi notlarını haiz olanlara kullandırılacak krediler,

f) Merkezleri OECD ülkelerinde bulunan kredi kurumlarından, bu Yönetmelik ekinde (Ek: 9) birinci sınıf olarak tasnif edilen kredi notlarını haiz olanlarca verilecek garantiler karşılığında kullandırılacak krediler,

g) Merkezleri OECD ülkelerinde bulunan kredi kurumlarının kefaletiyle ihraç olunan menkul kıymetlerden, bu Yönetmelik ekinde (Ek: 9) birinci sınıf olarak tasnif edilen kredi notlarını haiz olanlar karşılığında kullandırılacak krediler.

3. Yüzde elli oranında dikkate alınacak işlemler;

a) Bu Yönetmelik ekinde (Ek: 9) ikinci sınıf olarak tasnif edilen ülke notlarını haiz diğer yabancı ülkelerin merkezi yönetimleri ve merkez bankalarına açılacak krediler,

b) Bu Yönetmelik ekinde (Ek: 9) ikinci sınıf olarak tasnif edilen ülke notlarını haiz diğer yabancı ülkelerin merkezi yönetimleri ve merkez bankalarınca ihraç edilen menkul kıymetler veya bunlarca verilen diğer garantiler karşılığında kullandırılacak krediler,

c) Merkezleri diğer yabancı ülkelerde bulunan kredi kurumlarından, bu Yönetmelik ekinde (Ek: 9) birinci sınıf olarak tasnif edilen kredi notlarını haiz olanlara kullandırılacak krediler,

d) Merkezleri diğer yabancı ülkelerde bulunan kredi kurumlarından, bu Yönetmelik ekinde (Ek: 9) birinci sınıf olarak tasnif edilen kredi notlarını haiz olanlarca verilecek garantiler karşılığında kullandırılacak krediler,

e) Merkezleri OECD ülkelerinde bulunan kredi kurumlarından, bu Yönetmelik ekinde (Ek: 9) ikinci sınıf olarak tasnif edilen kredi notlarını haiz olanlara kullandırılacak krediler,

f) Merkezleri OECD ülkelerinde bulunan kredi kurumlarından, bu Yönetmelik ekinde (Ek: 9) ikinci sınıf olarak tasnif edilen kredi notlarını haiz olanlarca verilecek garantiler karşılığında kullandırılacak krediler,

g) Merkezleri OECD ülkelerinde bulunan kredi kurumlarının kefaletiyle ihraç olunan menkul kıymetlerden, bu Yönetmelik ekinde (Ek: 9) ikinci sınıf olarak tasnif edilen kredi notlarını haiz olanlar karşılığında kullandırılacak krediler.

4. Yüzde seksen oranında dikkate alınacak işlemler;

a) Bu Yönetmelik ekinde (Ek: 9) üçüncü sınıf olarak tasnif edilen ülke notlarını haiz diğer yabancı ülkelerin merkezi yönetimleri ve merkez bankalarına açılacak krediler,

b) Bu Yönetmelik ekinde (Ek: 9) üçüncü sınıf olarak tasnif edilen ülke notlarını haiz diğer yabancı ülkelerin merkezi yönetimleri ve merkez bankalarınca ihraç edilen menkul kıymetler veya bunlarca verilen diğer garantiler karşılığında kullandırılacak krediler,

c) Merkezleri diğer yabancı ülkelerde bulunan kredi kurumlarının kefaletiyle ihraç olunan menkul kıymetlerden, bu Yönetmelik ekinde (Ek: 9) birinci sınıf olarak tasnif edilen kredi notlarını haiz olanlar karşılığında kullandırılacak krediler,

d) Merkezleri diğer yabancı ülkelerde bulunan kredi kurumlarından, bu Yönetmelik ekinde (Ek: 9) ikinci sınıf olarak tasnif edilen kredi notlarını haiz olanlara kullandırılacak krediler,

e) Merkezleri diğer yabancı ülkelerde bulunan kredi kurumlarından, bu Yönetmelik ekinde (Ek: 9) ikinci sınıf olarak tasnif edilen kredi notlarını haiz olanlarca verilecek garantiler karşılığında kullandırılacak krediler,

f) Merkezleri OECD ülkelerinde bulunan kredi kurumlarından, bu Yönetmelik ekinde (Ek: 9) üçüncü sınıf olarak tasnif edilen kredi notlarını haiz olanlara kullandırılacak krediler,

g) Merkezleri OECD ülkelerinde bulunan kredi kurumlarından, bu Yönetmelik ekinde (Ek: 9) üçüncü sınıf olarak tasnif edilen kredi notlarını haiz olanlarca verilecek garantiler karşılığında kullandırılacak krediler.

5. Yüzde yüzelli oranında dikkate alınacak işlemler;

a) Merkezleri kıyı bankacılığı bölgelerinde bulunan her türlü banka ve kredi kurumuna veya bu kurumlar tarafından ihraç olunan menkul kıymetler, verilecek garantiler veya bunların kefaletiyle ihraç olunan menkul kıymetler karşılığında kullandırılacak krediler,

b) Yabancı banka ve kredi kurumlarına kullandırılan nakdi kredilerden geri ödenmeleri vade dışında şartlara bağlanmış olanlar ile belirli gerçek ya da tüzel kişiye veya risk grubuna kullandırılmak veya kullandırılacak kredilerin teminatını teşkil etmek üzere verilenler,

c) Karşılıklı işlemler.

6. İlk beş fıkrada belirtilenler dışında kalan işlemler yüzde yüz oranında dikkate alınır.

7. Bu madde kapsamındaki gayrinakdi krediler ile vadeli işlem ve opsiyon sözleşmeleri ile benzeri diğer sözleşmeler, 26 ncı maddede belirtilen dikkate alınma oranları uygulandıktan sonra bu maddede yer alan oranlara göre ayrıca ağırlıklandırılır.

8. Uluslararası kredi derecelendirme kuruluşlarınca verilen notların düşürülmesi veya geri çekilmesi nedeniyle kredi sınırlarında aşım ortaya çıkması ve aşımın vadesiz kredi kullandırımlarının geri çekilmesi ile giderilememesi halinde, vadeli krediler, ilave hiç bir kullandırımda veya vade yenilemesinde bulunulmaması kaydıyla, vadeleri sonuna kadar idame ettirilebilir.

9. Özel finans kurumları bu madde hükümlerinden yararlanan işlemleri ile ilgili sıhhatleri hususunda şüphe bulunmayan her türlü bilgiyi ve belgeyi temin, takip ve muhafaza ile yükümlüdürler. İşlemlerinin bu maddede belirlenen imtiyazlı oranlardan yararlanmaya ehil olduğunu ispatlama mükellefiyeti özel finans kurumlarına aittir.

Özel Finans Kurumlarının Bankalarla veya Kendi Aralarındaki, Kredi Sınırlamalarına Tabi Olmayan İşlemler

Madde 29 — Teminat, rehin veya belirli bir gerçek ya da tüzel kişiye veya risk grubuna kullandırılmak amacıyla verilenler hariç olmak üzere, özel finans kurumlarının birbirlerine veya bankalara verdikleri, vadesiz ve temdite konu olmamış bir aya kadar vadeli krediler, Kanunun 11 inci maddesinde yeralan kredi sınırlamalarına tabi değildir.

YEDİNCİBÖLÜM

Hesap Durumu Belgesi

Hesap Durumu Belgesi Alınması

Madde 30 — Özel finans kurumlarının açacakları krediler ile verecekleri kefalet ve teminatlar için, aşağıda sayılan işlemler hariç, hesap durumu belgesi almaları zorunludur.

a) Elli milyar lirayı geçmeyen işlemler,

b) Kamu iktisadi teşebbüsleri ve bunların müessese, bağlı ortaklık ve iştirakleri hariç olmak üzere, genel ve katma bütçeli daireler, bunlara bağlı kuruluşlar ve mahalli idareler ile yapılan işlemler,

c) Yabancı ülkelerin merkezi idareleri, merkez bankaları ile veya bunlarca çıkarılan veya ödemesi garanti edilen bono ve tahviller karşılığı yapılan işlemler,

d) Nakit, tevdiat, altın rehni karşılığı krediler,

e) Hazine, Özelleştirme İdaresi Başkanlığı veya Toplu Konut İdaresi Başkanlığınca çıkarılan ya da ödenmesi garanti edilen bono ve tahviller karşılığı yapılan işlemler,

f) Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası ile yapılan işlemler,

g) Menkul kıymet borsalarından veya ikinci el piyasadan çok kısa vadeli fon fazlalarını değerlendirmek gayesiyle edinilen alım-satım amaçlı menkul kıymetler,

h) Teşkilatlanmış borsalardan alınan veya alacaklardan dolayı elde edilen hisse senetleri,

ı) Türkiye’de faaliyet gösteren özel finans kurumlarının birbirleriyle ve bankalarla yaptıkları vadesiz veya vadesi bir ayı aşmayan işlemler ile bunların mukabil kefaletine dayanılarak verilecek teminat ve garantiler,

j) Kanunun 11 inci maddesinin kredilerin dikkate alınma oranlarına ilişkin (3) ve (5) numaralı fıkraları nazara alınarak yapılacak hesaplamalara göre özel finans kurumu nezdindeki toplam kredi riski beş milyon ABD Dolarını aşmayan ve merkezleri OECD ülkelerinde bulunan kredi kurumlarından bu Yönetmelik ekinde (Ek: 9) asgari ikinci sınıf olarak tasnif edilen kredi notlarını haiz olanlarla yapılan işlemler ile bu kredi kurumlarının mukabil kefaletine dayanılarak verilecek teminat ve garantiler.

Kredilerin kullanıldığı sürece her yıl hesap dönemini izleyen altı ay içinde hesap durumu belgesi alınır.

Hesap Durumu Olarak Kabul Edilecek Belgeler

Madde 31 — Özel finans kurumları; açacakları krediler ile verecekleri kefalet ve teminatlar için;

a) Banka ve kredi kurumları, özel finans kurumları, sigorta şirketleri ve diğer mali kurumlar ile kamu kuruluşlarının tabi oldukları özel mevzuat veya muhasebe sistemleri uyarınca düzenleyecekleri dipnotlarını da içeren bilanço ile kâr ve zarar cetvelleri ile bunlara ek mali tabloları,

b) Menkul kıymetleri halka arzolunmuş ortaklıklar ile sermaye piyasası aracı kurumlarının sermaye piyasası mevzuatı uyarınca düzenleyecekleri dipnotlarını da içeren bilanço ile kâr ve zarar cetvelleri ile bunlara ek mali tabloları,

c) (a) ve (b) bentleri dışında kalanlardan Türkiye’de yerleşik kişilerin Maliye Bakanlığının Vergi Usul Kanununa istinaden çıkardığı "Muhasebe Sistemi Uygulama Tebliği" uyarınca, yurtdışında yerleşik kişilerin ise tabi oldukları yabancı mevzuat uyarınca düzenleyecekleri uluslararası standartlara uygun dipnotlarını da içeren bilanço ile kâr ve zarar cetvelleri ile bunlara ek mali tabloları,

(Ek:10)’da yer alan örneğe uygun düzenlenecek tanıtıcı bilgiler formu ile birlikte hesap durum belgesi olarak kabul ederler. Bu form ortaklık payları için alınmaz. Halka arz yoluyla ihraç olunacak menkul kıymetlere yapılacak yatırımlarda bu belgeler yerine tasarruf sahipleri için yayımlanan sirkülerin muhafazası yeterlidir.

Ticari kredi niteliği taşımayan işlemler için gerçek kişilerden (Ek:11)’de yer alan örneğe uygun olarak alınacak hesap durumu belgesinin ekinde kişinin kimliği ve gelirini gösterir belgeler alınır.

Türkiye’de yerleşiklerden alınacak hesap durum belgelerinin yetkili ve sorumlu şahıslarca imza edilmiş olması, ayrıca Kanunun 11 inci maddesinin kredilerin dikkate alınma oranlarına ilişkin (3) ve (5) numaralı fıkraları nazara alınarak yapılacak hesaplamalara göre özel finans kurumu nezdindeki toplam kredi riskleri beşyüz bin ABD Dolarını aşan yurtdışında yerleşik kişilerden, kredi notları bu Yönetmelik ekinde (Ek:9) asgari ikinci sınıf olarak tasnif edilenlerden daha düşük olanlardan alınacak mali tabloların ilgili ülkelerin mevzuatına göre yetkilendirilen veya uluslararası düzeyde faaliyet gösteren bağımsız denetim firmalarınca onaylanmış olması şarttır. Bağımsız denetim raporlarının kredi ilişkisinin devam ettiği sürece her yıl hesap dönemini izleyen altı ay içinde alınmasına devam olunur.

Hesap Durumu Belgelerinin Denetlenmesi

Madde 32 — Sermayesinin yarısından fazlasına genel ve katma bütçeli dairelerin, kamu iktisadi teşebbüslerinin, 28/5/1986 tarihli ve 3291 sayılı Kanun kapsamına alınan kuruluşların sahip olduğu kurum ve ortaklıklar ile bankalar ve özel finans kurumları dışında kalan müşterilere açılacak krediler ve verilecek kefalet ya da teminatların iki trilyon lirayı geçmesi halinde, alınacak hesap durumu belgesi ile ekli bilanço ve kâr ve zarar cetvellerinin mevzuat hükümlerine ve Türkiye’de uygulanan muhasebe ilkeleri ile muhasebe standartlarına uygunluğunun 1/6/1989 tarihli ve 3568 sayılı Kanuna göre ruhsat almış denetim yetkisine sahip meslek mensupları tarafından denetlenmesi şarttır.

Denetimde uyulacak esaslar ve kapsam hakkında, 1/6/1989 tarihli ve 3568 sayılı Kanun gereği uygulanan çalışma usul ve esaslarındaki denetim ile ilgili hükümler uygulanır.

Hesap Durumu Belgelerinin Denetimi, Denetim Raporu ve Diğer Hususlar

Madde 33 — Denetim işlemi (Ek:12)’de yer alan esaslara uygun raporun düzenlenmesinin ardından hesap durumu belgesi ile eki bilanço ve kâr ve zarar cetveline bu belgenin mevzuata, Türkiye'de uygulanan muhasebe ilkelerine ve muhasebe standartlarına uygun olarak düzenlendiğine dair şerh verilmek suretiyle yapılır. Sözkonusu şerhin altı meslek mensubu tarafından isim ve ünvanı yazılarak imzalanır.

Bilanço ve kâr ve zarar cetveli Türkiye’de uygulanan muhasebe ilkelerine ve muhasebe standartlarına uygun olarak düzenlenmediği takdirde, denetim raporu 1/6/1989 tarihli ve 3568 sayılı Kanunun uygulama hükümlerine göre şartlı olabilir.

Denetim yapacak meslek mensuplarının Türkiye Serbest Muhasebeci Mali Müşavirler ve Yeminli Mali Müşavirler Odaları Birliği tarafından yayımlanacak çalışanlar listesinde yer almaları gerekir.

Bu Yönetmelikte düzenlenmeyen denetime ilişkin diğer hususlarda 1/6/1989 tarihli ve 3568 sayılı Kanun ve bu Kanuna ilişkin mevzuat hükümleri uygulanır.

SEKİZİNCİBÖLÜM

Alacaklardan Dolayı Edinilen Emtia ve Gayrimenkuller

Alacaklardan Dolayı Edinilen Emtianın Elden Çıkarılması

Madde 34 — Özel finans kurumlarının, alacaklarından dolayı edinmek zorunda kaldıkları emtiayı edinme gününden itibaren üç yıl içinde elden çıkarmaları gerekir. Kurum, bu süre içinde elden çıkarmanın olanaksız olduğunun veya özel finans kurumu için büyük zarar doğuracağının belgelendirildiği hallerde veya haklı sebepler bulunduğu takdirde, bu süreyi uzatabilir.

Emtianın ekonomik değerinin olmadığının ve elden çıkarılmasının tamamen olanaksız olduğunun özel finans kurumu tarafından ispatlandığı durumlarda, Kurum bu kıymetlerin elden çıkarılması ile ilgili zorunluluğu kaldırabilir.

Alacaklardan Dolayı Edinilen Gayrimenkullerin Elden Çıkarılması

Madde 35 — Özel finans kurumları, alacaklarından dolayı edinmek zorunda kaldıkları gayrimenkullerin, Kanunun 12 nci maddesinin (2) numaralı fıkrasında belirtilen sınırı aşan kısmını edinme gününden başlayarak üç yıl içinde elden çıkarırlar. Kurum, elden çıkarmanın olanaksız olduğu veya özel finans kurumu için büyük zarar doğuracağının belgelendiği hallerde bu süreyi uzatabilir.

Alacaklardan dolayı edinilmek zorunda kalınan gayrimenkuller nedeniyle Kanunun 12 nci maddesinin (2) numaralı fıkrasında belirtilen sınırın aşılması halinde, elden çıkarma süresi içinde Kanunun 21 inci maddesinin (1) numaralı fıkrasının (ı) bendi hükmü uygulanmaz.

Emtia ve Gayrimenkullerin Elden Çıkarılma Sürelerinin Uzatılması

Madde 36 — Özel finans kurumlarının alacaklarından dolayı edinmek zorunda kaldıkları emtia veya gayrimenkullerin bu Yönetmeliğin 34 üncü ve 35 inci maddelerinde belirtilen sürelerde elden çıkarılmasının olanaksız olduğu ya da özel finans kurumu için büyük zarar doğuracağının düşünüldüğü hallerde süre uzatımı için Kuruma başvurulması gerekir. Süre uzatım başvuruları;

a) Emtia veya gayrimenkulün iktisap tarihi ve iktisap (maloluş) bedeli,

b) Satış ilanları (emtia için elden çıkarma süresi olan üç yıllık dönemde asgari iki defa; gayrimenkuller için ise her yıl asgari iki defa, üçüncü yıl ise üç defa kamuya duyurulan satış girişiminde bulunulması şarttır),

c) Gayrimenkulün satışında başkaca belirlenen satış bedeli (muhammen bedel, ekspertiz raporu ile birlikte),

d) Emtianın rayiç değeri,

e) Yapılan satış girişiminde, söz konusu emtia veya gayrimenkulü almaya talip olanların sayısı ve verilen en yüksek bedel,

f) Sadece bu fıkrada geçen satış fiyatının tespitinde kullanılmak üzere, alacaklar nedeniyle edinilen kıymetlerden,

fa) Boş arsa ve arazilerde, gayrimenkulün maliyet değeri ile bu değer üzerinden satış anına kadar geçen süre için toptan eşya fiyat endeksi esas alınarak hesaplanacak değer artışının toplamından oluşan emsal satış fiyatı,

fb) Diğer gayrimenkullerde, gayrimenkulün maliyet değeri ile bu değer üzerinden satış anına kadar geçen süre içerisinde her yıla ait Maliye Bakanlığınca ilan edilen yeniden değerleme oranları esas alınarak hesaplanacak değer artışının ilavesi ve bu süreye karşılık gelen amortisman tutarının düşülmesi suretiyle bulunacak emsal satış fiyatı,

ile ilgili bilgi ve belgelerle, üç yıllık sürenin veya verilen ek sürelerin bitiminden bir ay önce yapılır. Eksik belge olması durumunda, bir defaya mahsus olmak üzere belgelerin tamamlanmasını teminen bir aylık ek süre verilebilir.

Gerekli dikkat ve çabayı göstermedikleri anlaşılan özel finans kurumlarıyla bu Yönetmelik hükümlerine uygun başvuruda bulunmayan özel finans kurumlarının yapacakları süre uzatma talepleri kabul edilmez ve Kanunun ilgili maddesine göre işlem yapılır.

DOKUZUNCUBÖLÜM

Diğer Hükümler

Özel Finans Kurumlarının Hesap ve Kayıt Düzeni, Mali Tablolarının Yayımlanması ve İlgili Mercilere Gönderilmesi

Madde 37 — 1. Özel finans kurumları, hesaplarını, Kurum tarafından Kanunun 13 üncü maddesi uyarınca yürürlüğe konulan düzenlemelere uygun şekilde tutmak zorundadırlar.

2. Özel finans kurumları, bu maddenin (1) numaralı fıkrasında belirtilen düzenlemelerde yer alan tablolar formatında düzenleyecekleri yıl sonu bilançolarının, yıllık kâr ve zarar cetvellerinin, nakit akım tablosunun, özkaynak değişim tablosunun ve kâr dağıtım tablosunun birer örneğini, bu tabloların dipnotlarını da içerecek şekilde, hesap dönemini izleyen beş ay içinde yönetim kurulu ve denetçilerinin raporları ile birlikte, Kuruma tevdi ve Resmî Gazete’de ve yurt çapında yayın yapan bir gazetede yayımlamak zorundadırlar.

3. Özel finans kurumları, bu maddenin (2) numaralı fıkrasına göre ilan edilecek yıl sonu bilançoları ile yıllık kâr ve zarar cetvellerinde, bunların genel kabul görmüş muhasebe ilkelerine uygun olup olmadığına dair, Kanunun 13 üncü maddesinin (2) numaralı fıkrası uyarınca yürürlüğe konulan düzenlemede belirtilen esaslara uygun şekilde, bağımsız denetim kuruluşlarının açıklamalarına ve onayına yer vermek zorundadırlar.

4. Özel finans kurumları, her ay sonu itibarıyla, (1) numaralı fıkrada belirtilen düzenlemelerde yer alan tablolar formatında düzenleyecekleri bilançolarının ve kâr ve zarar cetvellerinin birer örneğini, bu tabloların dipnotları ile birlikte dönemi izleyen otuz gün içinde Kuruma ve Özel Finans Kurumları Birliğine tevdi etmek, bu tablolardan Mart, Haziran ve Eylül ayları sonu itibarıyla düzenlenenleri dönemi izleyen kırkbeş gün içinde Resmî Gazete’de yayımlamak zorundadırlar. Özel Finans Kurumları Birliği kendisine tevdi edilen mali tabloları onbeş gün içinde bir bülten halinde yayımlar.

5. Özel finans kurumları, Kurumca belirlenecek örnekler dahilinde, katılma hesaplarına ilişkin olarak altışar aylık dönemler itibariyle düzenleyecekleri hesap özetini dönemi izleyen kırkbeş gün içinde yurt çapında yayın yapan bir gazetede yayımlamak, özel cari hesapların yıllık sonuçlarını ve katılma hesaplarının her vade grubuna ait hesap özetlerini Mart, Haziran, Eylül ve Aralık ayları sonu itibariyle dönemi izleyen onbeş gün içinde Kuruma tevdi etmek zorundadır.

Özel Finans Kurumlarının Basılı ve Külçe Altın Dışında Alım ve Satımını Yapabilecekleri Kıymetli Madenler

Madde 38 — Özel finans kurumları, kıymetli madenler borsalarında işlem gören ve standartları Hazine Müsteşarlığı tarafından tebliğ ile belirlenen gümüş ve platinin alım ve satımını yapabilirler.

Özel Finans Kurumu Mensuplarına Kredi Kartı Verilmesi

Madde 39 — Özel finans kurumlarının yönetim kurulu başkanı ve üyelerine kredi kartı ile kullandırabileceği azami kredi miktarı otuz milyar lirayı geçemez. Diğer mensuplara kredi kartları ile kullandırılabilecek kredi miktarı bunlara kanunen verilebilecek nakdi kredi tutarının yarısı ile sınırlıdır. Özel finans kurumu mensuplarının eş ve çocuklarına verilecek ek kredi kartlarının limitleri yukarıda belirtilen sınırlara dahildir.

Zamanaşımına Uğrayan Hesap, Emanet ve Alacaklar

Madde 40 — 1. Özel finans kurumları nezdindeki her türlü hesap, emanet ve alacaklardan, son talep, işlem veya tasarruf sahibinin herhangi bir şekilde yazılı bir talimatı tarihinden başlayarak on yıl geçtiği halde hak sahiplerince aranılmamış olanlar zamanaşımına uğrar.

2. Özel finans kurumları, zamanaşımı süresinin dolmasına 3 ay kala, hesap, emanet ve alacaklardan, tutarı kırk milyon liranın üzerinde bulunanlar ile kıymeti bilinemeyen emanetlerin hak sahiplerini, hesaplarının zamanaşımına uğrayacağı hususunda iadeli taahhütlü mektupla uyarmak zorundadırlar. Yazılı uyarıya rağmen üç aylık süre zarfında sahipleri tarafından aranmayan ve zamanaşımına uğrayan hesap, emanet ve alacaklar, sahiplerinin kimlik bilgileri, adresleri ve haklarının ulaştığı tutarlar gösterilmek suretiyle düzenlenecek bir liste ile birlikte, zamanaşımı tarihini izleyen takvim yılının ilk üç ayı içinde, Güvence Fonu Yönetmeliğinde belirlenecek yöntem çerçevesinde Güvence Fonuna devredilir.

3. Zamanaşımına uğramış hesap, emanet ve alacaklar için düzenlenecek liste örnekleri ve bunların hangi hesaplara yatırılacağı veya ne suretle tevdi ve teslim edileceği, Özel Finans Kurumları Birliği tarafından özel finans kurumlarına duyurulur.

4. Reşit olmayanlar adına ve yalnızca bunlara ödeme yapılmak kaydıyla açtırılan hesaplarda, zamanaşımı süresi kişinin reşit olduğu tarihte işlemeye başlar.

Diğer Hükümler

Madde 41 — 1. Kurum, bu Yönetmelikteki parasal tutar ve sınırları her yıl kısmen ya da tamamen, Devlet İstatistik Enstitüsü tarafından açıklanan toptan eşya fiyatları endeksindeki oniki aylık yüzde değişimin iki katını geçmeyecek oranda, Kurul kararıyla artırabilir.

2. Bu Yönetmelikte yer almayan ya da açıklık bulunmayan konularda genel hükümleri de dikkate alarak, uygulamayı düzenlemeye ve yönlendirmeye Kurum yetkilidir.

Yurtdışından Temin Edilecek Belgeler

Madde 42 — Bu Yönetmelikte yer alan başvurularla ilgili olarak yurtdışından temin edilecek belgelerin ilgili ülkenin yetkili makamlarınca ve Türkiye’nin o ülkedeki konsolosluğunca veya Lahey Devletler Özel Hukuku Konferansı çerçevesinde hazırlanan Yabancı Resmi Belgelerin Tasdiki Mecburiyetinin Kaldırılması Sözleşmesi hükümlerine göre onaylanmış olması ve başvuruya belgelerin noter onaylı tercümelerinin de eklenmesi şarttır.

Hükümsüz Kalan Düzenlemeler

Madde 43 — Kanunda değişiklik yapılmasına ilişkin 17/12/1999 tarihli ve 4491 sayılı Kanunun geçici 3 üncü maddesinin (b) fıkrası uyarınca uygulanmasına devam olunan;

a) 19/12/1983 tarihli ve 18256 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan "Özel Finans Kurumları Kurulması Hakkında 16.12.1983 tarih ve 83/7506 sayılı Kararname Eki Karar",

b) 25/2/1984 tarihli ve 18323 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan "Özel Finans Kurumları Kurulması Hakkında 83/7506 sayılı Kararname Eki Karara İlişkin Hazine Müsteşarlığı Tebliği",

c) 11/1/1997 tarihli ve 22874 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan "Özel Finans Kurumlarının Şube Açma Esaslarına İlişkin Hazine Müsteşarlığı Tebliği",

d) 11/1/1997 tarihli ve 22874 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan "Özel Finans Kurumlarının Kurulması Hakkında 16/12/1983 Gün ve 83/7506 Sayılı Kararname Eki Karara İlişkin Sermaye Tabanı/Risk Ağırlıklı Varlıklar ve Gayrinakdi Yükümlülükler Standart Rasyosu Tebliği",

e) 21/3/1984 tarihli ve 18348 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan "Özel Finans Kurumları Hakkında 1 No.’lu T.C. Merkez Bankası Tebliği",

ile bunların ek ve değişiklikleri, bu Yönetmeliğin yayımından itibaren hükümsüzdür.

Geçici Madde 1 — 1. Bu Yönetmelikte düzenlenen özkaynak tanımı nedeniyle, özkaynağın belirli bir oranı ile sınırlandırılmış işlemlerinde aşım oluşan özel finans kurumları, mevcut durumlarını 31/12/2003 tarihine kadar mevzuat hükümlerine uygun hale getirirler.

2. Kredi sınırlarının hesabında ortaklık payları, 2001 yılında yüzde beş, 2002 yılında yüzde on, 2003 yılında yüzde yirmi, 2004 yılında yüzde otuz, 2005 yılında yüzde kırk, 2006 yılında yüzde elli, 2007 yılında yüzde altmış, 2008 yılında yüzde yetmişbeş, 2009 yılında yüzde doksan, 1/1/2010 tarihinden itibaren yüzde yüz oranında dikkate alınır.

3. Kredi sınırlarının hesabında, vadeli işlem ve opsiyon sözleşmeleri ile benzeri diğer sözleşmelerin dikkate alınmasına 1/1/2002 tarihinden itibaren başlanır.

4. Bu Yönetmeliğin 25 inci maddesinde yer alan dolaylı kredi tanımı nedeniyle, bir risk grubuna kullandırdıkları krediler toplamı Kanunda yer alan sınırlamaları aşan özel finans kurumları, bu risk grubuna dahil gerçek ve tüzel kişilere hiç bir şekil ve surette yeni kredi kullandıramazlar. Özel finans kurumları, 1/1/2002 tarihinden başlamak üzere, bu Yönetmeliğin 25 inci maddesinde yer alan dolaylı kredi tanımı nedeniyle, bir risk grubuna kullandırdıkları kredilerin toplamında her yıl için oluşan aşım tutarlarını, bu tutarların birinci yıl içinde yüzde yirmisini, ikinci yıl içinde yüzde otuzunu, üçüncü yıl içinde yüzde ellisini, dördüncü yıl içinde yüzde yetmişini, beşinci yıl içinde yüzde yüzünü itfa etmek suretiyle 31/12/2006 tarihine kadar giderirler.

5. Bu Yönetmeliğin yürürlüğe girdiği tarih itibariyle, iştirak tutarları Kanunun 12 nci maddesinin (1) numaralı fıkrasının (a) bendinde belirtilen oranların altında olan özel finans kurumları, hiç bir şekil ve surette bu oranları aşamazlar. Aynı tarih itibariyle iştirak tutarları Kanunda belirtilen oranlardan herhangi birini aşan özel finans kurumları, aşım tutarlarını, bu tutarların 2003 yılı sonuna kadar yüzde yirmibeşini, 2005 yılı sonuna kadar yüzde ellisini, 2007 yılı sonuna kadar yüzde yetmişbeşini, 2009 yılı sonuna kadar yüzde yüzünü itfa etmek suretiyle giderirler.

Geçici Madde 2 — Özel finans kurumları, bu Yönetmeliğin yürürlük tarihinden itibaren 21/3/1997 tarihli ve 22940 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan "Bankalarda Bağımsız Denetim Yapacak Kuruluşlara İlişkin Esaslar Hakkında Yönetmelik" ile 10/5/1997 tarihli ve 22985 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan "Bankaların Konsolide Mali Tablolar Düzenlemesine ve Konsolide Mali Tabloların İlanına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Tebliğ" ve 10/2/2001 tarihli ve 24314 (Mükerrer) sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan "Bankaların Sermaye Yeterliliklerinin Ölçülmesine ve Değerlendirilmesine İlişkin Yönetmelik" hükümlerine tabidir.

Geçici Madde 3 — 1. Bu Yönetmeliğin 4 üncü maddesinde yer alan özkaynaklar, 1/1/2002 tarihine kadar, Eylül ve Aralık ayları sonu itibarıyla hesaplanır. Ancak, özel finans kurumları sürekli uygulamak ve Kuruma bildirmek şartıyla, özkaynaklarını aylık olarak hesaplamaya 2001 yılı içinde başlayabilirler.

2. Konsolide mali tablolar hazırlama yükümlüğü bulunan özel finans kurumları, bu Yönetmeliğin 27 nci maddesi hükmü yürürlüğe girinceye kadar, 1/1/2002 tarihinden başlamak üzere, anılan maddeye göre hesaplayacakları kredi sınırlarını Kurumca belirlenecek raporlama örneğine göre ve belirlenecek dönemler itibarıyla Kuruma tevdi ederler.

Geçici Madde 4 — 1. Kanunun 20 nci maddesinin (6) numaralı fıkrasının (b) ve (c) bentleri uyarınca Özel Finans Kurumları Birliği tarafından oluşturulacak "Güvence Fonu"nun kaynakları, Güvence Fonu Yönetmeliğinin yürürlüğe girmesini izleyen 15 gün içinde Güvence Fonu hesabına devredilmek üzere, Tasarruf Mevduatı Sigorta Fonu tarafından tahsil olunur. Güvence Fonu Yönetmeliği yürürlüğe girinceye kadar özel finans kurumlarından güvence primi tahsil olunmaz.

2. Güvence Fonu Yönetmeliğinin yürürlüğe gireceği tarihe kadar, bu Yönetmeliğin 8 inci maddesinin üçüncü fıkrasının (a) ve (b) bentleri ile 40 ıncı maddesi hükümleri uygulanmaz ve özel finans kurumları hakkında da 27/6/2001 tarihli ve 24445 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan "Bankaların Kuruluş ve Faaliyetleri Hakkında Yönetmelik"in 8 inci maddesinin üçüncü fıkrasının (a) ve (b) bentleri ile 35 inci maddesi hükümlerine göre işlem yapılır.

Yürürlük

Madde 44 — Bu Yönetmeliğin 19 uncu maddesinin (2) numaralı fıkrasının (a) bendinin kâra ve zarara katılma oranlarına ilişkin hükmü 1/7/2002 tarihinde, kredi sınırlarının konsolide esasa göre uygulanmasına ilişkin 27 nci maddesi hükmü 1/1/2004 tarihinde, 37 nci maddesinin (4) numaralı fıkrası hükmü 1/1/2002 tarihinde, diğer hükümleri yayımı tarihinde yürürlüğe girer.

Yürütme

Madde 45 — Bu Yönetmelik hükümlerini Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumu yürütür.

 Bu yönetmelik eklerini download için buraya tıklayın!